Category Archives

    Porady

  • All
  • kwiaty Brzozy Oczyszczacz powietrza dla alergików – jaki wybrać?

    Według statystyk w ciągu ostatnich 20 lat liczba alergików zwiększyła się dwukrotnie, a główną przyczynę reakcji uczuleniowych stanowią alergeny wziewne. Dobra informacja jest natomiast taka, że na rynku dostępnych jest coraz więcej oczyszczaczy powietrza, które skutecznie likwidują alergeny, zapobiegając nieprzyjemnym dolegliwościom.


    Nasz ranking przedstawia modele oczyszczaczy powietrza, które idealnie sprawdzają się dla alergików i astmatyków. Większość problemów rozwiązuje popularny filtr HEPA, który cechuje się dużą skutecznością wychwytania nawet najmniejszych zanieczyszczeń. Najnowsze modele oczyszczaczy doskonale radzą sobie z pyłkami drzew, kwiatów i krzewów, ale także z zanieczyszczeniami powietrza.

    Alergeny wziewne i sposoby ich usuwania

    Czym jest alergia wziewna?

    Alergia wziewna jest to rodzaj reakcji alergicznej nasilającej się poprzez czynniki prowokujące tzw. alergeny wziewne, które dostają się do organizmu w procesie inhalacji. Alergenami wziewnymi mogą być czynniki zewnątrzpochodne: pyłki roślin (np. traw, drzew, niektóre gatunki pleśni) oraz wewnątrzpochodne: alergeny kurzu domowego, zwierząt (np. psa, kota, królika), pleśni oraz lateks.

    Alergeny wziewne dzielą się ze względu na czas oddziaływania na organizm chorego – sezonowe (charakterystyczny okres pylenia) oraz całoroczne (obecne cały rok roztocza).

    Szczególnie te drugie są groźne, ponieważ chory ma z nimi styczność przez cały rok, bez względu na porę roku. Przedstawimy rozmiary zanieczyszczeń, które mogą być obecne wewnątrz pomieszczenia.

    Rodzaj zanieczyszczeń      Wymiary cząsteczek w μm
    Pyły zawieszone 0,001-40

    Największe zagrożenie stanowią pyły PM2,5 i PM10, które bez trudu przedostają się do dróg oddechowych i krwioobiegu.

    Bakterie 0,2-60

    WHO na liście najgroźniejszych bakterii umieściła m.in.:

    • Escherichia (w tej grupie znajduje się pałeczka okrężnicy) – 1-1,5×2-6 μm
    • Klebsiella pneumoniae (pałeczka zapalenia płuc) – 0,3-1,5×0,5×5
    • Pseudomonas aeruginosa (pałeczka ropy błękitnej) – 0,5-0,8×1,5-3 μm
    Wirusy 0,02-0,3

    W Polsce szczególnie często występują:

    • Wirus grypy – średnica około 0,1 μm
    • Wirus odry – od 0,1 do 0,3 μm
    Pyłki 10-1000
    Pleśń 3-12
    Sierść 0,5-200
    Roztocza kurzu 100-300
    Pigmenty farb 0,1-5
    Pył węglowy 1-100
    Odpady radioaktywne 0,1-10
    Ołów 0,1-0,7
    Sadza 0,2-10

    W tabelce zostały przedstawione rozmiary zanieczyszczeń, które usuwa filtr HEPA. Niestety nie pochłania on substancji gazowych, dlatego nie będzie skuteczny w przypadku usuwania LZO, dymu papierosowego czy formadehydu.

    Charakterystyka alergenów wziewnych

    Pyłki

    Najczęstszą przyczyną wystąpienia objawów alergicznych jest kontakt z pyłkami wytwarzanymi przez rośliny. Są one roznoszone przez wiatr i wraz z powietrzem przedostają się do wnętrza budynków, zwłaszcza podczas wietrzenia pomieszczeń. Alergicy często rozpoznają ich obecność po swędzeniu oczu, katarze i kichaniu. W eliminacji pyłków bardzo dobrze sprawdzają się filtry HEPA, czyli te filtry, które są obecnie najpopularniejsze. Pomocniczą rolę w walce z tymi alergenami odgrywają jonizatory powietrza. Ich zadanie polega na wytwarzaniu jonów ujemnych, które łączą się z cząsteczkami naładowanymi dodatnio, przez co zanieczyszczenia opadają na podłogę i są łatwiejsze do usunięcia. Jednak sama jonizacja nie wystarczy, aby oczyścić powietrze z pyłków i innych alergenów.

    Kurz

    Alergizujące właściwości kurzu mają związek z obecnymi w nim roztoczami. Dermatophagoides pteronyssinus wydalają odchody, w których zawarte są uczulające białka Der p I i II. Roztocza gromadzą się przede wszystkim w miejscach ciepłych o wysokiej wilgotności, natomiast nadwrażliwość na ich wydaliny przejawia się świądem nosa, katarem i kichaniem. W walce z kurzem i znajdującymi się w nim roztoczami najlepiej sprawdzają się filtry HEPA oraz filtry wodne. Jednak w przypadku tych drugich należy zachować ostrożność, ponieważ ich praca może prowadzić do nadmiernego zawilgocenia powietrza, co sprzyja namnażaniu się roztoczy oraz rozwojowi pleśni i grzybów. Takie ryzyko nie występuje w przypadku nawilżaczy ewaporacyjnych, których mechanizm działania sprawia, że powietrze może osiągnąć wilgotność maksymalnie 60%. 

    Pleśń

    Pleśń, której obecności sprzyja nadmierne zawilgocenie pomieszczenia, jest kolejnym z popularnych alergenów. Pierwsze symptomy kontaktu z nią to podrażnienie oczu, kaszel, katar i kichanie, lecz w poważniejszych sytuacjach może wystąpić alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucną, czyli choroba prowadząca do uszkodzenia płuc. Podobnie jak w przypadku pyłków oraz kurzu doskonałym sposobem na usunięcie pleśni jest oczyszczacz powietrza wyposażony w filtr HEPA. 

    Sierść

    W Polsce najczęściej mówi się o alergenach pochodzących od psów i kotów, lecz nierzadko diagnozowane jest uczulenie na alergeny wytwarzane przez inne gatunki, w tym hodowane w domach gryzonie. Samo odkurzanie nie wystarczy, aby oczyścić mieszkanie z sierści zwierzęcej i zapobiec dolegliwościom takim jak łzawienie oczu, katar i świąd skóry. Najlepiej pochłaniają ją technologia HEPA. W niektórych oczyszczaczach za usunięcie sierści odpowiedzialne są tak zwane filtry wstępne, czyli sitka, które wyłapują duże zanieczyszczenia, dzięki czemu nie zapychają one pozostałych części systemu filtracyjnego.

    Jak łatwo zauważyć, najlepsze efekty w usuwaniu alergenów zapewnia filtr HEPA, dlatego można go uznać za najważniejszy element oczyszczacza powietrza dla alergików. Ponadto warto, aby sprzęt był wyposażony w jonizator, który ułatwia eliminację uczulających zanieczyszczeń, a dodatkowo chroni przed skutkami nadmiaru jonów dodatnich w mieszkaniu. Alternatywę dla takich urządzeń stanowią wodne oczyszczacze powietrza, w tym modele marki Venta, które również usuwają alergeny, a zarazem nawilżają powietrze. Jednak taki sprzęt nie poradzi sobie z drobnymi zanieczyszczeniami, tak więc nie spełni oczekiwań osób, które oprócz alergenów chciałyby wyeliminować z mieszkania szkodliwe składniki smogu.

    Parametry idealnego oczyszczacza dla alergika

    Ilość i rodzaj posiadanych filtrów to ważna, lecz nie jedyna różnica pomiędzy urządzeniami dostępnymi na polskim rynku. Alergicy, którzy zastanawiają się jak wybrać domowy oczyszczacz powietrza dostosowany do swoich potrzeb, powinni wziąć pod uwagę także takie cechy jak:

    Powierzchnia oczyszczania

    Jedną z najważniejszych informacji na temat oczyszczacza jest maksymalna powierzchnia filtracji. Na jej podstawie można ocenić czy urządzenie dobrze pasuje do pomieszczenia, w którym ma być wykorzystywane. W sprzedaży dostępne są modele przeznaczone do wnętrz o wielkości poniżej 20 m², jak również oczyszczacze, których powierzchnia filtracji przekracza 60 m², m.in. Klarta Stor. Aby mieć gwarancję skutecznej eliminacji alergenów, trzeba upewnić się, że powierzchnia oczyszczania wybranego urządzenia nie jest mniejsza od rzeczywistych wymiarów wnętrza. W przypadku wątpliwości dotyczących dwóch oczyszczaczy rekomendowanych dla takich samych powierzchni najlepiej dokonać wyboru, porównując ich CADR. To współczynnik informujący o tym, ile powietrza urządzenie jest w stanie oczyścić w ciągu jednej godziny, a zatem wyższy CADR oznacza szybsze usuwanie alergenów.

    Funkcje urządzenia i sposób sterowania

    W wielu urządzeniach zastosowano rozwiązania, które mogą ułatwić alergikom codzienne funkcjonowanie, przeciwdziałając kontaktowi z czynnikami uczulającymi. Na szczególną uwagę zasługują urządzenia ze wskaźnikiem poziomu zanieczyszczeń, dzięki którym można uruchomić intensywną filtrację przed wystąpieniem objawów świadczących o kontakcie z alergenami. Jeszcze większy komfort zapewniają urządzenia z trybem automatycznym, w którym sprzęt samodzielnie dostosowuje swoje ustawienia do stanu powietrza.

    Dla wielu osób istotną rolę odgrywa także sposób sterowania. Osobom, które mieszkają same i często wyjeżdżają, przydadzą się oczyszczacze sterowane mobilnie, wśród których można wymienić Xiaomi Air Purifier 2s. Za pomocą aplikacji użytkownicy mogą bowiem uruchomić oczyszczanie przed planowanym powrotem, aby zaraz po wejściu do domu cieszyć się czystym powietrzem, wolnym od alergenów.

    Cena oczyszczacza

    W rankingu zalecamy kierować się parametrem OPŁACALNOŚCI, który wskazuje najlepszy stosunek możliwości do ceny. Nie warto przepłacać za drogie urządzenie, skoro te tańsze posiadają skuteczne filtry usuwające alergeny z powietrza (EPA/HEPA).

    Wybór konkretnego oczyszczacza często jest wynikiem kompromisu pomiędzy oczekiwaniami względem urządzenia a dostępnym budżetem. Najtańsze oczyszczacze można kupić za mniej niż 700 złotych, natomiast ceny najdroższych przekraczają 3000 złotych. Warto zwrócić uwagę na to, że wśród tańszych modeli nie brakuje urządzeń wykazujących znakomitą skuteczność w usuwaniu alergenów i innych groźnych zanieczyszczeń. Jako przykład można wskazać Klartę Forstę 2, która cechuje się bardzo dobrym algorytmem działania, co zwiększa skuteczność w usuwaniu alergenów i składników smogu.

    Podsumowując, oprócz odpowiednich filtrów oczyszczacz powietrza dla alergika powinien posiadać funkcje ułatwiające natychmiastową eliminację alergenów. Musi także być dostosowany do wielkości pomieszczenia i indywidualnych potrzeb użytkowników. Zakup takiego oczyszczacza nie musi wiązać się z bardzo dużym wydatkiem.

    Zapraszamy na Ranking Oczyszczaczy, na którym można znaleźć idealny oczyszczacz dla alergików i astmatyków, przeczytać nasze recenzje i sprawdzić opinie użytkowników.

  • higromter z wyświetlaczem Wilgotność powietrza względna i bezwzględna – jaka ma być?

    W wielu budynkach poziom nawilżenia powietrza jest kilkukrotnie niższy od zalecanych norm. Przyczyn tego problemu jest kilka, a konsekwencją niskiej wilgotności są m.in. schorzenia układu oddechowego i przedwczesne starzenie się skóry człowieka oraz szybsze niszczenie niektórych elementów domowego wyposażenia. Warto zatem dowiedzieć się, jaka wilgotność powietrza uznawana jest za prawidłową i co może doprowadzić do jej obniżenia.

    Zalecany poziom wilgotności powietrza w mieszkaniu powinien być utrzymany pomiędzy 40% a 60%.

    Zalecany poziom wilgotności wewnątrz budynków wynosi 40-60%. Należy jednak zaznaczyć, że chodzi tutaj o wilgotność względną, a nie bezwzględną.

    Wilgotność bezwzględna to ilość wody rozpuszczonej w 1 powietrza, tak więc wyrażana jest w jednostce g/m³.

    Wilgotność względna natomiast oznacza natomiast stosunek ilości wody znajdującej się w powietrzu do maksymalnej ilości, która może zostać rozpuszczona w danej temperaturze i jest wyrażana w procentach.

    Zdolność powietrza do pochłaniania wody wzrasta wraz z temperaturą. Dla przykładu utrzymanie wilgotności względnej na poziomie 50% w temperaturze 25°C wymaga, aby wilgotność bezwzględna wynosiła 11,48 g/m³, podczas gdy przy 15°C wystarczy, żeby na 1 m³ przypadało 6,4 g wody. W praktyce to właśnie wilgotność względna jest ważniejsza, gdyż ona informuje o tym, czy poziom nawilżenia powietrza mieści się w normie. Aby sprawdzić, czy powietrze nie jest zbyt suche lub nadmiernie nawilżone, najlepiej posłużyć się higrometrem. Najprostsze wilgotnościomierze wskazują wyłącznie wilgotność względną, ale bardziej zaawansowane urządzenia podają też informację o wilgotności bezwzględnej i właściwej oraz o temperaturze punktu rosy, czyli temperaturze, do której powietrze musiałoby się ochłodzić, żeby uzyskać stan pełnego nasycenia parą wodną.

    Przyczyny i konsekwencje wysuszenia powietrza

    Do znacznego spadku poziomu nawilżenia dochodzi głównie w sezonie grzewczym. Powietrze wysusza samo ogrzewanie, a do nasilenia problemu prowadzi brak regularnego wietrzenia pomieszczeń lub nieprawidłowe przeprowadzanie tego procesu. Suche powietrze wysusza śluzówkę, którą pokryte są drogi oddechowe, co wywołuje takie dolegliwości jak drapanie w gardle i kaszel, a także zwiększa ryzyko schorzeń dróg oddechowych, m.in. zapalenia tchawicy. Ponadto niska wilgotność zaburza pracę rzęsek znajdujących się w nosie, utrudniając im prawidłowe pełnienie swojej funkcji, która polega na oczyszczaniu wdychanego powietrza. W rezultacie zwiększa się podatność na choroby, zwłaszcza wśród dzieci, które nie mają jeszcze w pełni rozwiniętej odporności.

    Jeżeli wilgotność powietrza w pomieszczeniu jest za niska, należy podnieść ją poprzez domowe sposoby, jak np. nawilżacz na kaloryfer (choć nie rekomendujemy tego rozwiązania), albo nawilżaczami elektrycznymi. Spośród 3 rodzajów nawilżaczy, rekomendujemy najzdrowszy nawilżacz ewaporacyjny

    Część z tych urządzeń wyposażona jest w higrostat, dzięki któremu można mieć pewność, że powietrze nie będzie ani zbyt suche, ani przewilżone. To bardzo istotne, ponieważ zbyt wysoka wilgotność również może doprowadzić do chorób układu oddechowego i innych problemów zdrowotnych, a oprócz tego sprzyja rozwojowi grzybów i pleśni oraz prowadzi do niszczenia domowego wyposażenia, np. mebli drewnianych i sprzętu elektronicznego.

    Na liście skutków kontaktu z suchym powietrzem znajdują się również szybsze starzenie i schorzenia skórne oraz świąd i łzawienie oczu. Podobne dolegliwości mogą wystąpić latem, ponieważ coraz popularniejsza klimatyzacja jest kolejnym czynnikiem wpływającym na spadek poziomu nawilżenia powietrza. 

  • Nawilżacz powietrza Vics Warm mist Nawilżacz ewaporacyjny, parowy i ultradźwiękowy – wady i zalety

    Dbanie o prawidłowy poziom nawilżenia we własnym domu jest ważne z punktu widzenia bezpieczeństwa mieszkańców, jak również z uwagi na wytrzymałość wyposażenia. W sezonie grzewczym – a w przypadku obiektów klimatyzowanych także latem – optymalną wilgotność najłatwiej utrzymać poprzez używanie nawilżacza powietrza.

    Dlaczego suche powietrze jest szkodliwe?

    W okresach grzewczych za sprawą ogrzewania, wilgotność spada do bardzo niskich wartości – czasami nawet do 20%. Prawidłowa wilgotność w pomieszczeniu mieści się w przedziale 40-60%, dlatego tak suche powietrze wywołuje dyskomfort dla mieszkańców, a z czasem pogorszenie się kondycji organizmu.

    Objawy suchego powietrza dla organizmu:

    • podrażnione i zaczerwienione oczy,
    • drapanie w gardle,
    • sucha skóra i włosy,
    • kaszel i trudności z oddychaniem,
    • zapalenie gardła i krtani,
    • zwiększona podatność na infekcję,
    • przyspieszenie pojawiania się zmarszczek,

    Wysuszone powietrze podrażnia błonę śluzową dróg oddechowych, przez co organizm staje się bardziej podatny na infekcje. Jednocześnie dochodzi do zwiększania liczby zachorowań na zapalenie gardła i krtani oraz na inne schorzenia układu oddechowego. Cierpią również oczy, zwłaszcza jeżeli niska wilgotność powietrza połączona jest z innym czynnikiem drażniącym, na przykład długotrwałą pracą przy komputerze.

    Ponadto kontakt z suchym powietrzem wpływa negatywnie na kondycję skóry i włosów. U wielu osób pojawiają się świąd i zaczerwienienie skóry albo dochodzi do zaostrzenia objawów egzemy i trądziku. Co więcej, istnieje związek pomiędzy niską wilgotnością powietrza a przyśpieszonym powstawaniem zmarszczek.

    Suche powietrze stanowi zagrożenie również dla domowego wyposażenia. Długotrwałe obniżenie wilgotności prowadzi bowiem do wysychania drewnianych podłóg, drzwi oraz mebli. Może się to przejawiać np. skrzypieniem desek podłogowych, wyginaniem płyt pilśniowych i matowieniem drewnianych powierzchni. Jak wiadomo, meblom i innym elementom wyposażenia zagraża również nadmierna wilgoć, dlatego najlepszym rozwiązaniem będzie nawilżacz wyposażony w higrostat.

    Chroń swoje zdrowie przed suchym powietrzem – zapraszamy na ranking nawilżaczy.

    Rodzaje nawilżaczy powietrza

    Idealny nawilżacz powietrza powinien być wydajny i niedrogi, a jednocześnie prosty w obsłudze, cichy,  odporny na zanieczyszczenia i energooszczędny. Ponadto jego obecność nie powinna wpływać negatywnie na komfort domowników, łącznie z dziećmi i zwierzętami. Wprawdzie doskonałe urządzenia nie istnieją, ale w sprzedaży dostępnych jest kilka rodzajów nawilżaczy, co powinno ułatwić wybór sprzętu dobrze dostosowanego do własnych potrzeb. Oto najważniejsze informacje na temat nawilżaczy, które można znaleźć w polskich sklepach.

    Nawilżacze parowe

    Ten typ nawilżacza wyposażony jest w grzałkę, która doprowadza wodę do wrzenia, czego efektem jest wytwarzanie ciepłej pary wodnej. Do wyboru takiego sprzętu często skłania niska cena, ale wysokie zużycie energii elektrycznej sprawia, że nawilżacze parowe mogą okazać się drogie w eksploatacji. Niektóre urządzenia pobierają nawet 300W, co oznacza, że rok nieustannej pracy zwiększa rachunki za prąd aż o 1800 zł. Warto też wiedzieć, że sposób działania nawilżacza parowego prowadzi do nieznacznego wzrostu temperatury w pomieszczeniu. Ze względu na wysoką temperaturę pary wodnej oraz samego urządzenia, nawilżacz parowy nie powinien być ustawiany w zasięgu dzieci czy zwierząt.

    Zalety Wady
    • Niska cena
    • Higiena (w procesie wrzenia dochodzi do zniszczenia części drobnoustrojów i bakterii)
    • Możliwość stosowania olejków zapachowych (jeśli zezwala na to producent)
    • Brak potrzeby regularnego zakupu dodatkowych akcesoriów
    • Wysokie zużycie prądu
    • Ryzyko poparzenia nawilżaczem i parującą wodą
    • Możliwość wpływu na temperaturę powietrza
    • Odgłos bulgotania wody

    Nawilżaczami parowymi są m.in. DeLonghi UH 800 E, Stadler Form Fred i Vicks Warm Mist.

    Nawilżacze ultradźwiękowe

    Działanie tych nawilżaczy polega na mechanicznym rozbijaniu wody na drobne cząsteczki za pomocą ultradźwięków. W rezultacie są to urządzenia bezkonkurencyjne pod względem cichości pracy. Znaczna część modeli posiada higrostat, wskaźnik braku wody i inne udogodnienia, które z pewnością docenią osoby przywiązujące dużą wagę do komfortu użytkowania. Nie są to jednak urządzenia przeznaczone dla wszystkich. Dźwięki emitowane przez nawilżacze ultradźwiękowe mogą być nieprzyjemne dla zwierząt, dlatego nie są polecane właścicielom domowych pupili.
    Uwaga! Należy pamiętać, aby do nawilżaczy ultradźwiękowych używać wodę destylowaną lub po odwróconej osmozie. Wlewając wodę kranową narażamy zdrowie własne i swojej rodziny, ponieważ wraz z pyłem wdychamy szkodliwy pył kamienny (biały pył). 

    Zalety Wady
    • Niski pobór prądu
    • Bardzo cicha praca
    • Większość urządzeń tego typu ma higrostat
    • Nieodpowiednie dla właścicieli zwierząt domowych
    • Wysoka podatność na zanieczyszczenia
    • Konieczność regularnej wymiany wkładu odwapniającego
    • Możliwość wystąpienia efektu ubocznego w formie wytwarzania niezdrowego białego pyłu
    • Do właściwego nawilżania powietrza należy używać wody destylowanej co generuje większe koszty

    Wśród nawilżaczy ultradźwiękowych można wymienić np. Eldom NU5, Götze & Jensen AH201KG

    Nawilżacze ewaporacyjne

    Nawilżacz ewaporacyjny – rzadziej nazywany dyfuzyjnym – wykorzystuje proces naturalnego odparowywania pary wodnej z wkładu nawilżającego, czyli ewaporację. Technologia ta umożliwia nawilżenie powietrza do poziomu ponad 60%, co eliminuje ryzyko nadmiernego zawilgocenia i związanych z tym problemów.

    Sprzęt wyposażony jest też w wiatrak, który wymusza obieg powietrza przy elementach nawilżających. Ewaporacja uznawana jest za najbardziej naturalną metodę nawilżania powietrza. Wkład znajdujący się w urządzeniu musi być wymieniany średnio co 2-3 miesiące. Z powodu ryzyka rozwoju bakterii zaleca się umieszczenie w nawilżaczu ewaporacyjnym także srebrnej elektrody lub innego wkładu antybakteryjnego, dzięki któremu wytwarzana para wodna będzie higienicznie czysta.

    Zalety Wady
    • Oczyszczanie powietrza z kurzu i pyłków, dzięki obecności maty ewaporacyjnej
    • Energooszczędność
    • Możliwość dodawania do wody olejków zapachowych (jeśli zezwala na to producent)
    • Niektóre modele są głośne
    • Konieczność wymiany wkładu nawilżającego co 2-3 miesiące oraz stosowania elementów antybakteryjnych

    Ewaporację wykorzystują m.in. Stadler Form Oskar, Venta LW-45 oraz wszystkie modele Philips HU np. Philips HU4801-01 czy Philips HU4813-10 oczyszczaczo-nawilżacze Sharp seri KC-A, KC-D i KC-G.

    Przeczytaj również:

    Sprawdź nasze opinie na temat najpopularniejszych nawilżaczy na rynku na rankingu nawilżaczy.
  • Oczyszczacze powietrza do przedszkola Oczyszczacze powietrza do przedszkoli. 14 modeli wartych uwagi

    Oczyszczacze powietrza pojawiają się w coraz większej liczbie przedszkoli, żłobków i szkół. Na rynku brakuje urządzeń zaprojektowanych specjalnie z myślą o takich placówkach, dlatego wybór odpowiedniego oczyszczacza sprawia duże trudności. Jeżeli chcesz podjąć właściwą decyzję i zapewnić najmłodszym bezpieczeństwo, zapoznaj się z naszymi wskazówkami.

    Cztery kroki do wyboru dobrego oczyszczacza do przedszkola, żłobka lub szkoły

    1. Wyselekcjonuj urządzenia z filtrem HEPA i filtrem węglowym.

    W walce ze smogiem najwyższą skuteczność wykazują oczyszczacze wyposażone w filtr HEPA oraz filtr węglowy, dlatego stanowią one obowiązkowe elementy systemu filtracyjnego urządzenia przeznaczonego do sali szkolnej, przedszkolnej bądź żłobkowej. W oczyszczaczach wykorzystywane są różne klasy filtrów HEPA, ale różnice pomiędzy efektywnością filtra EPA E11 a filtrami wyższych klas są niewielkie, dlatego klasa HEPA nie powinna być jednym z głównych czynników decydujących o wyborze oczyszczacza.

    2. Wybierz oczyszczacze o odpowiednio wysokiej wydajności.

    W warunkach domowych oczyszczacz powietrza powinien zapewniać wysoką skuteczność filtracji, jeśli stosunek jego wydajności do powierzchni pomieszczenia jest większy albo równy 80 m³/h do 10 m². W placówkach publicznych obowiązują jednak inne normy wentylacyjne, w wyniku czego prędkość wymiany powietrza między wnętrzem budynku a środowiskiem zewnętrznym jest znacznie większa. W takiej sytuacji utrzymanie dobrej jakości powietrza wymaga zastosowania oczyszczacza o dużo wyższej wydajności niż ten, który sprawdziłby się w domowym pomieszczeniu o takim samym metrażu. Z tego powodu to właśnie wydajność oczyszczania stanowi najważniejszy parametr, jaki należy wziąć pod uwagę podczas wyboru urządzenia do placówki opiekuńczo-wychowawczej lub edukacyjnej.

    WAŻNE!

    W żłobkach, przedszkolach i szkołach powinny znajdować się oczyszczacze powietrza zapewniające jak najlepszy stosunek ceny do wydajności.

    3. Sprawdź parametry akustyczne.

    Zgodnie z obowiązującymi przepisami urządzenia wykorzystywane w żłobkach i przedszkolach nie powinny emitować dźwięków głośniejszych niż 35 dB. Nie oznacza to jednak, że żaden tryb filtracji nie może być głośniejszy. Przed przyjściem dzieci można bowiem uruchomić wysokie obroty, w celu szybkiego usunięcia zanieczyszczeń nagromadzonych od poprzedniego dnia. Ważne jest to, aby przynajmniej jeden tryb był cichszy niż 35 dB, co pozwoli na wykorzystywanie go trakcie pobytu maluchów w placówce. W przypadku szkół przepisy są trochę mniej restrykcyjne, ponieważ dopuszczalny poziom głośności obecnych w nich urządzeń wynosi 40 dB.

    WAŻNE!

    Maksymalna głośność najniższego trybu filtracji może wynosić:

    • 35 dB dla przedszkoli i żłobków,
    • 40 dB dla szkół.

    „Niestety większość zamówień publicznych pomimo norm PN nie uwzględnia tych parametrów. W praktyce nawet 10 dB więcej nie powinno przeszkadzać w dużej sali, w której poza poziomem hałasu tzw. tła hałasują dzieci” – mówi ekspert Łukasz Rajzer.

    4. Porównaj koszty eksploatacji interesujących Cię modeli.

    Cena samego urządzenia to nie jedyny wydatek związany z oczyszczaniem powietrza. Istotną rolę odgrywają bowiem koszty eksploatacji sprzętu, na które składają się cena filtrów i wartość zużytego prądu. Oceniając koszty eksploatacji należy uwzględnić fakt, że filtry wymienne do poszczególnych oczyszczaczy mają różną wartość, ale także i żywotność.

    Porównanie oczyszczaczy

    Poniższe zestawienie obejmuje wydajność (najważniejszy parametr oczyszczaczy powietrza do żłobków, przedszkoli i szkół), cenę (z dnia 02.01.2019 r.), opłacalność (cenę za 1 m³/h wydajności), głośność pracy i koszty eksploatacji, a więc roczną (przybliżoną) wartość filtrów i moc.

    Zachęcamy do wyboru oczyszczacza o jak najniższej cenie za 1 m³/h wydajności.

    Marka i model Wydajność Cena            Cena za 1 m³/h Głośność pracy Roczny koszt filtrów Pobór energii
    Klarta Stor 580 1199 2,07 38-68 279 do 70
    Electrolux EAP450 494 1249 2,61 27-60 do 110
    Haus & Luft HL-OP-20 481 1342 2,79 29-62 195 70
    Cronos Cleo 600 1758 2,93 do 62 53
    Klarta Thor 850 2499 2,94 100
    Stadler Form Roger 521 1799 3,45 30-65 349 6-100
    Ideal AP 40 480 1999 4,16 28-56 464 5-90
    Warmtec AP350W 600 2499 4,16 30-54 287 65
    Philips AC5659/10 500 2382 4,60 35-62 423 do 82
    Philips AC6608/10 657 3999 5,33 36-65 498 do 82
    Ideal AP 80 PRO 800 4899 5,51 18-63 417 6-175
    Sharp KC-D60 396 2399 6,06 25-55 200 5-80
    Sharp KC-G60 408 3299 8,09 24-53 180 6-55
    LIFAair LA502 450 4499 10,00 19-50 236 do 60

    14 modeli oczyszczaczy zasługujących na uwagę

    W celu ułatwienia wyboru prezentujemy krótki opis czternastu oczyszczaczy powietrza, które spełniają wymagania placówek oświatowych i opiekuńczo-wychowawczych oraz wyróżniają się wysoką wydajnością, a także tabelę porównującą ich najważniejsze parametry. Oczyszczacze uszeregowane są według opłacalności, czyli począwszy od modelu wyróżniającego się najlepszym stosunkiem ceny (aktualnej 28.11.2018 r.) do wydajności.

    Klarta Stor

    Oczyszczacz powietrza Klarta Stor wyróżnia się znakomitym stosunkiem ceny do wydajności. Urządzenie, które w promocyjnej cenie można nabyć za 1199 zł, na najwyższych obrotach uzyskuje CADR na poziomie 580 m³/h. Za oczyszczanie powietrza odpowiedzialne są filtr wstępny, węglowy oraz HEPA, a dodatkowe wsparcie zapewnia jonizator, z którego można korzystać w zależności od swoich preferencji. Wbudowany czujnik PM2,5 umożliwia stałą kontrolę stanu powietrza w sali szkolnej. Klarta Stor jest dostępna w trzech kolorach: czarnym, białym i złotym.

    Więcej o modelu Klarta Stor – RECENZJA

    Electrolux EAP450

    Oczyszczacz powietrza Electrolux EAP450Electrolux EAP 450 to kolejny oczyszczacz powietrza z filtrem wstępnym, węglowym i HEPA. Pracę systemu filtrującego wspiera jonizator PlasmaWave, który bierze udział w procesie usuwania wirusów, bakterii i brzydkich zapachów. Za kontrolę stanu powietrza odpowieda czujnik kurzu. Wydajność oczyszczacza Electrolux EAP 450 sięga 494 m³/h, a jego ceny rozpoczynają się od 1249 zł.

    Więcej o modelu Electrolux EAP450 – RECENZJA

    Haus & Luft HL-OP-20

    Oczyszczacz powietrza Haus & Luft HL-OP-20, którego wydajność wynosi 481 m³/h, można kupić za 1342 zł. Oprócz standardowego zestawu filtrów (wstępny, węglowy i HEPA), wyposażony jest on także w jonizator i lampę UV, które są skuteczne w eliminacji wielu wirusów i bakterii. Urządzenie ma trójkolorowy wskaźnik jakości powietrza, ale producent nie precyzuje, jaki rodzaj zanieczyszczeń wykrywa czujnik.

    Więcej o modelu Haus&Luft HL-OP-20 – RECENZJA

    Cronos Cleo

    Oczyszczacz Cronos Cleo poza filtrem wstępnym, węglowym i HEPA został wyposażony w jonizator oraz filtr katalityczny, wspomagający filtr węglowy w usuwaniu takich substancji jak tlenki węgla i azotu, benzen czy formaldehyd. Sprzęt informuje o jakości powietrza za pośrednictwem cyfrowego wyświetlacza oraz trójkolorowego pierścienia. Jego maksymalna wydajność to 600 m³/h, a minimalna cena 1758 zł.

    Więcej o modelu Cronos Cleo – RECENZJA

    Klarta Thor

    Klarta Thor to kolejna propozycja producenta oczyszczaczy powietrza Klarta. Od przedstawionego wcześniej modelu różni się między innymi CADR-em, który tutaj wynosi aż 850 m³/h. Urządzenie wykorzystuje te same technologie oczyszczania, a więc filtrację wstępną, węgiel aktywny i filtr HEPA oraz jonizację. Ma wbudowany czujnik pyłu PM2,5 i trójkolorowy wskaźnik stanu powietrza. Standardowa cena oczyszczacza Klarta Thor to 2499 zł.

    Recenzja wkrótce.

    Stadler Form Roger

    Oczyszczacz powietrza Stadler Form Roger to kolejny model wyposażony w filtr wstępny, HEPA i węglowy. Jakość powietrza kontrolowana jest przez czujniki gazu i pyłu PM2,5, a wyniki pomiarów prezentowane są poprzez trójkolorowy wskaźnik. Urządzenie można kupić za 1799 zł, a jego maksymalna wydajność to 521 m³/h.

    Więcej informacji o modelu Stadler Form Roger – RECENZJA

    Ideal AP 40

    Ideal AP 40 to oczyszczacz powietrza z filtrem wstępnym, węglowym i HEPA oraz z jonizatorem. Kosztuje 1999 zł, a na wysokich obrotach uzyskuje wydajność na poziomie 480 m³/h. Oczyszczacz wykorzystuje czujniki kurzu, zapachu i światła. Informacja o stanie powietrza jest przekazywana za pomocą trzech kolorowych diod.

    Więcej o modelu Ideal AP 40 – RECENZJA

    Warmtec AP350W

    Warmtec AP350W to oczyszczacz połączony z nawilżaczem, a więc umożliwia kompleksowe rozwiązanie problemów z jakością powietrza wewnątrz budynku. Za usuwanie zanieczyszczeń odpowiedzialne są filtr wstępny, HEPA, węglowy i zimnokatalityczny, wspierane przez jonizator i lampę UV. Technologią nawilżania wykorzystywaną przez Warmtec AP350W jest ceniona przez specjalistów ewaporacja. Urządzenie ma czujnik i cyfrowy wyświetlacz pyłu PM2,5. Wydajność oczyszczania na najwyższym trybie to 600 m³/h, a najniższa cena wynosi 2490 zł.

    Więcej o modelu Warmtec AP350W – RECENZJA

    Philips AC5659/10

    Philips AC5659/10 to oczyszczacz powietrza o wydajności 500 m³/h, którego ceny rozpoczynają się od 2382 zł. Znajdziemy tutaj standardowy zestaw filtrów, czyli filtr wstępny, węglowy i HEPA. Producent wyposażył urządzenie w miernik PM2,5 oraz cyfrowy wskaźnik tego pyłu.

    Więcej o modelu Philips AC5659/10 – RECENZJA 

    Philips AC6608/10

    Philips AC6608/10 to kolejny oczyszczacz powietrza marki Philips, wykorzystujący taki sam rodzaj filtrów jak wspomniany wcześniej model AC5659/10 (wstępny, węglowy, HEPA). Wydajność tego urządzenia to 657 m³/h, a jego ceny zaczynają się od 3999 zł. Także i tutaj producent zastosował czujnik oraz cyfrowy wskaźnik pyłu zawieszonego PM2,5.

    Więcej o modelu Philips AC6608/10 – RECENZJA 

    Ideal AP 80 PRO

    Ideal AP 80 PRO to urządzenie tego samego producenta co oczyszczacz powietrza Ideal AP 40. Ten model ma wyższą wydajność, która sięga 800 m³/h, ale idzie ona w parze z wyższą ceną, ponieważ za sprzęt trzeba zapłacić minimum 4899 zł. Skład systemu filtrującego jest tutaj taki sam, a zatem obejmuje filtr wstępny, węglowy i HEPA. Wbudowane czujniki monitorują stężenie pyłów i gazów oraz obecność nieprzyjemnego zapachu. O jakości powietrza Ideal AP 80 PRO informuje poprzez trójkolorowy wskaźnik.

    Więcej o modelu Ideal AP 80 PRO – RECENZJA 

    Sharp KC-D60

    oczyszczacz powietrza sharp kc-d60Sharp KC-D60 to sprzęt, dzięki któremu można zadbać zarówno o czystość, jak i o wilgotność powietrza w sali szkolnej, przedszkolnej lub żłobkowej. Urządzenie wykorzystuje filtr wstępny, węglowy i HEPA oraz jonizator plazmowy, pomocny w walce z wirusami i bakteriami. Nawilżanie powietrza odbywa się przy zastosowaniu naturalnej i bezpiecznej technologii ewaporacji. Sharp KC-D60 jest wyjątkowo cichy, ponieważ jego głośność minimalna wynosi zaledwie 25 dB. Kosztuje 2399 zł, a jego wydajność sięga 396 m³/h.

    Sharp KC-G60 to kolejne urządzenie marki Sharp, łączące funkcje oczyszczacza i nawilżacza powietrza, pochodzące z najnowszej linii japońskiego producenta. Od swojego poprzednika różni się między innymi rozbudowanym systemem czujników, w którego skład wchodzi miernik PM2,5. Urządzenie wykorzystuje te same technologie oczyszczania co Sharp KC-D60, ale niektóre elementy systemu filtrującego zostały udoskonalone. Filtr węglowy otrzymał dodatek żelu krzemionkowego, dzięki któremu jeszcze lepiej radzi sobie z tlenkami azotu i siarki, co może być szczególnie istotne w przypadku placówek zlokalizowanych blisko ruchliwych ulic. Wydajność tego modelu to 408 m³/h, a minimalna cena – 3299 zł.

    Więcej o modelu Sharp KC-G60 – RECENZJA 

    LIFAair LA502

    Oczyszczacz powietrza Lifaair LA502LIFAair LA502 nie należy do najtańszych oczyszczaczy powietrza, ale stanowi ciekawą propozycję, biorąc pod uwagę fakt, iż współpracująca z nim stacja pomiarowa pozwala kontrolować stężenie PM2,5, lotnych związków organicznych oraz dwutlenku węgla. Na uwagę zasługuje też ilość zawartego w urządzeniu węgla aktywnego, która wynosi aż 3,5 kg. Tak pojemny filtr węglowy gwarantuje, że urządzenie będzie w stanie przez długi czas efektywnie usuwać z powietrza szkodliwe gazy. W procesie oczyszczania powietrza bierze udział również pojemny filtr HEPA, a funkcję filtra wstępnego pełni perforowana obudowa filtra węglowego. Zaletą oczyszczacza powietrza LIFAair LA502 jest także bardzo cicha praca, ponieważ na najwolniejszych obrotach głośność wynosi jedynie 19 dB. Urządzeniem można sterować za pośrednictwem aplikacji mobilnej. Jego maksymalna wydajność to 450 m³/h, a ceny rozpoczynają się od 4499 zł.

    Więcej o modelu LIFAair LA502– RECENZJA 

    Czy oczyszczacze powietrza są bezpieczne dla dzieci?

    Decyzji o zakupie oczyszczacza powietrza do przedszkola, żłobka lub szkoły często towarzyszy obawa o bezpieczeństwo najmłodszych, którzy będą mieli dostęp do pracującego urządzenia. Część producentów stara się rozwiązać ten problem poprzez projektowanie oczyszczaczy, które mogą być przymocowane do ściany na wysokości będącej poza zasięgiem najmłodszych. Niestety, nie jest to najlepsza lokalizacja, ponieważ zanieczyszczenia gromadzą się głównie na niskich wysokościach, blisko podłogi. Warto zaznaczyć, iż stosowanie podobnych zabezpieczeń jest zbyteczne, ponieważ oczyszczacz powietrza nie stwarza zagrożenia dla dzieci. Urządzenia te znajdują się już w wielu domach, a jak dotąd nie pojawiły się informacje o wypadkach z udziałem najmłodszych. Dziecko nie jest w stanie sięgnąć palcami do obracających się elementów urządzenia, a sam wentylator z pewnością nie wciągnie włosów malucha. Co więcej, obecna w wielu modelach blokada uniemożliwia dzieciom samodzielne dokonanie zmiany ustawień oczyszczacza powietrza.

  • Ficus benjamina Rośliny doniczkowe oczyszczające powietrze

    Oczyszczacze powietrza są najskuteczniejszym, ale nie jedynym sposobem na usunięcie groźnych dla zdrowia zanieczyszczeń. W wyeliminowaniu z mieszkania niektórych składników smogu oraz innych toksyn mogą pomóc rośliny doniczkowe.

    Badaniem wpływu roślin na stan powietrza zajęła się NASA, która w 1989 r. opublikowała listę 18 gatunków najlepiej radzących sobie z usuwaniem zanieczyszczeń. Tematem tym zainteresował się także Stanley J. Kays z Uniwersytet w Georgii, który po przeprowadzeniu sprawdzeniu 28 roślin stwierdził, że niektóre z nich oczyszczają powietrze, a dodatkowo poprawiają samopoczucie psychiczne, obniżając poziom stresu i zwiększając produktywność. Na liście szkodliwych związków usuwanych przez rośliny znajdują się:

    • trichloroetylen,
    • benzen,
    • ksyleny,
    • formaldehyd,
    • toluen,
    • amoniak,
    • tlenek węgla,
    • nikotyna,
    • odchody roztoczy.

    Ranking-oczyszczaczy.pl radzi:

    W celu pełnego wykorzystania właściwości roślin doniczkowych należy ustawić je w taki sposób, żeby powietrze łatwo docierało do korzeni, ponieważ to właśnie system korzeniowy jest elementem odpowiedzialnym za oczyszczanie. Drugi czynnik wpływający na efektywność walki z toksynami to stosunek liczby roślin do wielkości pomieszczenia. Możliwości filtracyjne poszczególnych gatunków są różne, ale zaleca się, żeby na 10 m² powierzchni przypadała przynajmniej jedna roślina.

    20 gatunków roślin oczyszczających powietrze

    1. Chamendora wytworna (Chamaedorea elegans)
    2. Nefrolepis wyniosły
    3. Zielistka Sternberga
    4. Sansewieria gwinejska
    5. Daktylowiec niski
    6. Bluszcz pospolity
    7. Aglaonema
    8. Anturium Andreego
    9. Gerbera Jamesona
    10. Dypsis lutescens (Chrysalidocarpus lutescens)
    11. Chryzantema wielkokwiatowa
    12. Dracena odwrócona
    13. Dracena wonna
    14. Figowiec benjamina
    15. Epipremnum złociste
    16. Szparag Sprengera (asparagus gęstokwiatowy)
    17. Hoja różowa
    18. Skrzydłokwiat
    19. Trzykrotka
    20. Liriope szafirkowata

    Chamedora wytworna (Chamaedorea elegans)

    https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/Chamaedorea_elegans_01.jpg

    Nazwa polska Chamedora wytworna
    Nazwa systematyczna Chamaedorea elegans
    Co usuwa
    • trichloroetylen,
    • formaldehyd,
    • benzen,
    • ksyleny,
    • tlenek węgla
    Najlepsza lokalizacja w cieniu lub w półcieniu, w głębi pomieszczenia
    Preferowana gleba żyzna, próchnicza, najlepiej z domieszką torfu, odczyn pH w granicach 5-6
    Sposób podlewania wtedy, gdy podłoże jest przesuszone, przegotowaną wodą o temperaturze pokojowej
    Dodatkowe uwagi nawilża powietrze

    Nefrolepis wyniosły

    fot. Jerzy Opioła

    Nazwa polska Nefrolepis wyniosły
    Nazwa systematyczna Nephrolepis exaltata
    Co usuwa
    • ksyleny,
    • formaldehyd
    Najlepsza lokalizacja miejsca, gdzie dociera rozproszone światło
    Preferowana gleba specjalne podłoże do paproci, ewentualnie ziemia torfowa, lekko kwaśna, z dodatkiem mchu albo keramzytu
    Sposób podlewania latem przynajmniej 2-3 razy w tygodniu, zimą co najmniej raz na tydzień
    Dodatkowe uwagi nie lubi przesadzania

    Zielistka Sternberga

    https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b1/Hierbabuena_0611_Revised.jpg

    Nazwa polska Zielistka Sternberga
    Nazwa systematyczna Chlorophytum comosum
    Co usuwa
    • ksyleny,
    • formaldehyd
    Najlepsza lokalizacja miejsca o średnim stopniu nasłonecznienia
    Preferowana gleba zwykła ziemia dla roślin doniczkowych
    Sposób podlewania wodą o temperaturze pokojowej, kiedy górna warstwa podłoża jest przesuszona
    Dodatkowe uwagi brązowienie końcówek świadczy o zbyt intensywnym podlewaniu

    Sansewieria gwinejska

    fot. Katia Maglogianni

    Nazwa polska Sansewieria gwinejska
    Nazwa systematyczna Sansevieria trifasciata
    Co usuwa
    • trichloroetylen,
    • benzen,
    • ksyleny,
    • formaldehyd
    Najlepsza lokalizacja miejsca nasłonecznione
    Preferowana gleba lekka, próchnicza, o odczynie zbliżonym do obojętnego
    Sposób podlewania poprzez wlewanie wody do podstawki
    Dodatkowe uwagi roślina trująca

    Daktylowiec niski

    https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/86/Phoenix_roebelenii.jpg

    Nazwa polska Daktylowiec niski
    Nazwa systematyczna Phoenix roebelinii roebelenii
    Co usuwa ksyleny, formaldehyd
    Najlepsza lokalizacja ciepłe i słoneczne miejsce w odległości 0,5-2 m od okna
    Preferowana gleba średnio ciężka, próchnicza, o pH w granicach 5,7-6,8
    Sposób podlewania w okresie wegetacyjnym obficie, w pozostałe miesiące umiarkowanie
    Dodatkowe uwagi latem można wynosić go na zewnątrz, ale nie może być narażony na wiatr

    Bluszcz pospolity

    https://pixabay.com/en/ivy-leaves-green-climber-1406536/

    Nazwa polska Bluszcz pospolity
    Nazwa systematyczna Hedera helix
    Co usuwa
    • trichloroetylen,
    • benzen,
    • ksyleny,
    • formaldehyd,
    • toluen
    Najlepsza lokalizacja miejsce lekko zacienione, a w przypadku młodych roślin najlepiej na parapecie okna północnego
    Preferowana gleba standardowa ziemia doniczkowa z dodatkiem piasku lub żwiru, dobrze przepuszczalna
    Sposób podlewania nie częściej niż dwa razy w tygodniu i niezbyt obfite
    Dodatkowe uwagi roślina trująca

    Aglaonema

    https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/71/Aglaonema.var.jpg

    Nazwa polska Aglaonema
    Nazwa systematyczna Aglaonema Schott
    Co usuwa
    • ksyleny,
    • formaldehyd
    Najlepsza lokalizacja miejsce ciepłe, ale nie bezpośrednio nasłonecznione
    Preferowana gleba mieszanka torfu i piasku z niewielką ilością kompostu lub uniwersalna mieszanka ziemi ogrodniczej
    Sposób podlewania wiosną i latem obficie, a zimą oszczędniej, zawsze miękką wodą
    Dodatkowe uwagi zawiera substancje, które działają drażniąco na skórę i śluzówkę

    Anturium Andreego

    https://pixabay.com/pt/ant%C3%BArio-flamingo-flor-anthurium-2507743/

    Nazwa polska Anturium Andreego
    Nazwa systematyczna Anthurium andreanum
    Co usuwa
    • ksyleny,
    • formaldehyd,
    • amoniak
    Najlepsza lokalizacja stanowisko jasne, ale nie bezpośrednio nasłonecznione
    Preferowana gleba kwaśna o pH w granicach 4,5-5,5, lekka i próchnicza, a najlepiej mieszanka ziemi liściowej, kory, torfu i piasku w równych proporcjach
    Sposób podlewania odstałą, miękką wodą o temperaturze pokojowej, dbając o to, aby ziemia była stale zwilżona, lecz nie mokra.
    Dodatkowe uwagi zawiera substancje trujące

    Gerbera Jamesona

    https://pixabay.com/en/flower-spring-summer-gerbera-631765/

    Nazwa polska Gerbera Jamesona
    Nazwa systematyczna Gerbera jamesonii
    Co usuwa
    • trichloroetylen,
    • ksyleny,
    • formaldehyd,
    • benzen
    Najlepsza lokalizacja stanowisko widne, ale nie bezpośrednio nasłonecznione
    Preferowana gleba żyzna, a jednocześnie lekka i przepuszczalna, np. zwykła ziemia doniczkowa z dodatkiem piasku i torfu
    Sposób podlewania w okresie wegetacji często w niedużych ilościach, pomiędzy październikiem a marcem minimalnie
    Dodatkowe uwagi
    • roślina uważana za trudną w uprawie,
    • nawilża powietrze

    Dypsis lutescens (Chrysalidocarpus lutescens)

    https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/28/Areca_palm.jpg

    Nazwa polska Dypsis lutescens (Chrysalidocarpus lutescens)
    Nazwa systematyczna Dypsis lutescens (Chrysalidocarpus lutescens)
    Co usuwa ksyleny, formaldehyd, toluen
    Najlepsza lokalizacja ciepłe, w słońcu lub półcieniu
    Preferowana gleba specjalne podłoże dla palm albo uniwersalna ziemia ogrodnicza z dodatkiem gliny i piasku, z warstwą drenażową na dnie donicy
    Sposób podlewania od wiosny do jesieni dwa razy w tygodniu, zimą raz
    Dodatkowe uwagi żółknięcie i usychanie liści świadczy o niskiej wilgotności powietrza w pomieszczeniu

    Chryzantema wielkokwiatowa

    https://pixabay.com/pl/ogr%C3%B3d-chryzantema-10367/

    Nazwa polska Chryzantema wielkokwiatowa
    Nazwa systematyczna Chrysanthemum morifolium
    Co usuwa
    • trichloroetylen,
    • ksyleny,
    • formaldehyd,
    • benzen,
    • amoniak
    Najlepsza lokalizacja miejsce jasne, nasłonecznione
    Preferowana gleba żyzne i przepuszczalne podłoże o odczynie zasadowym
    Sposób podlewania regularne, aby zachować wilgotną, lecz nie mokrą glebę
    Dodatkowe uwagi w domu kwitnie krócej niż na zewnątrz

    Dracena odwrócona

    https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/36/Dracaena_reflexaSong_of_India1.jpg

    Nazwa polska Dracena odwrócona
    Nazwa systematyczna Dracaena reflexa
    Co usuwa
    • trichloroetylen,
    • ksyleny,
    • formaldehyd,
    • benzen,
    • amoniak,
    • toluen,
    • tlenek węgla
    Najlepsza lokalizacja jasne miejsce, ale nie w bezpośrednim kontakcie ze słońcem
    Preferowana gleba lekka i porowata z warstwą drenażową na dnie donicy
    Sposób podlewania latem obficie, aby ziemia była cały czas wilgotna, a zimą wtedy, gdy podłoże przeschnie
    Dodatkowe uwagi lubi wysokie temperatury, dlatego zimą nie powinna być przechowywana w miejscu, gdzie jest mniej niż 15-18° C

    Dracena wonna

    fot. Jerzy Opioła

    Nazwa polska Dracena wonna
    Nazwa systematyczna Dracaena fragrans
    Co usuwa
    • trichloroetylen,
    • benzen,
    • formaldehyd
    Najlepsza lokalizacja miejsce jasne, ale nie bezpośrednio nasłonecznione
    Preferowana gleba próchnicze i przepuszczalne, najlepiej specjalna ziemia do dracen
    Sposób podlewania latem obficie, utrzymując glebę w wilgoci, a zimą wtedy, gdy podłoże przeschnie
    Dodatkowe uwagi zawiera substancje trujące

    Figowiec benjamina

    https://pixabay.com/id/ficus-daun-tanaman-vegetasi-hijau-2682320/

    Nazwa polska Figowiec benjamina
    Nazwa systematyczna Ficus benjamina
    Co usuwa
    • ksyleny,
    • formaldehyd,
    • benzen,
    • amoniak,
    • oktan
    Najlepsza lokalizacja miejsce jasne, ale nie bezpośrednio nasłonecznione
    Preferowana gleba żyzna i przepuszczalna, o odczynie pH 5,7-6,8
    Sposób podlewania miękką, najlepiej przegotowaną wodą, kiedy górna warstwa podłoża lekko przyschnie
    Dodatkowe uwagi roślina trująca, źle reaguje na zmianę miejsca

    Epipremnum złociste

    https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1d/Epipremnum_pinnatum_a2.jpg

    Nazwa polska Epipremnum złociste
    Nazwa systematyczna Epipremnum aureum
    Co usuwa
    • ksyleny,
    • formaldehyd,
    • benzen
    Najlepsza lokalizacja najlepiej stanowisko dobrze naświetlone, ale przetrwa także w półcieniu
    Preferowana gleba uniwersalna ziemia do kwiatów doniczkowych, może być z dodatkiem piasku
    Sposób podlewania kiedy ziemia lekko przyschnie, latem średnio co 4-5 dni, a zimą co 7-8
    Dodatkowe uwagi jego pędy mogą osiągać długość ponad 4 m

    Szparag Sprengera (aspragus gęstokwiatowy)

    https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/Asparagus_densiflorus_%27Myersii%27.jpg

    Nazwa polska Szparag Sprengera (aspragus gęstokwiatowy)
    Nazwa systematyczna Asparagus densiflorus
    Co usuwa
    • formaldehyd,
    • ksyleny,
    • toulen,
    • benzen,
    • trichloroetylen
    Najlepsza lokalizacja miejsca widne, lecz nie bezpośrednio nasłonecznione
    Preferowana gleba żyzne, próchniczne, lekko kwaśne (pH 6,0-6,5)
    Sposób podlewania miękką wodą, z częstotliwością umożliwiającą zachowanie stale wilgotnego podłoża
    Dodatkowe uwagi

    Hoja różowa

    https://pixabay.com/no/blomst-natur-hvit-blomst-574848/

    Nazwa polska Hoja różowa
    Nazwa systematyczna Hoya carnosa
    Co usuwa
    • formaldehyd,
    • benzen,
    • toluen
    Najlepsza lokalizacja miejsce jasne, ale nie bezpośrednio nasłonecznione
    Preferowana gleba żyzna, próchnicza i przepuszczalna, może być uniwersalna ziemia do roślin doniczkowych z dodatkiem piasku
    Sposób podlewania w niewielkich ilościach, kiedy przeschnie górna warstwa podłoża
    Dodatkowe uwagi

    Skrzydłokwiat

    https://pixabay.com/no/spathiphyllum-anlegget-luft-renser-811383/

    Nazwa polska Skrzydłokwiat
    Nazwa systematyczna Spathiphyllum
    Co usuwa
    • formaldehyd,
    • benzen,
    • aceton,
    • trichloroetylen
    Najlepsza lokalizacja stanowisko półcieniste
    Preferowana gleba żyzna, przepuszczalna, lekko kwaśna (pH 5-6)
    Sposób podlewania latem 2-3 razy w tygodniu, zimą raz na tydzień
    Dodatkowe uwagi

    Trzykrotka

    https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1b/Tradescantia.fluminensis.JPG

    Nazwa polska Trzykrotka
    Nazwa systematyczna Tradescantia
    Co usuwa
    • trichloroeten,
    • benzen,
    • ksyleny,
    • formaldehyd,
    • toluen
    Najlepsza lokalizacja jasne, ale bez nadmiaru słońca, rozwija się także w półcieniu
    Preferowana gleba próchnicza, najlepiej z dodatkiem ziemi kompostowej
    Sposób podlewania wiosną i latem podłoże powinno być lekko wilgotne, jesienią i zimą ilość wody należy ograniczyć
    Dodatkowe uwagi

    Liriope szafirkowata

    https://pixabay.com/pl/liriope-kwiat-lily-trawa-trawa-296932/

    Nazwa polska Liriope szafirkowata
    Nazwa systematyczna Liriope muscari
    Co usuwa
    • trichloroetylen,
    • amoniak,
    • ksyleny
    Najlepsza lokalizacja półcieniste
    Preferowana gleba żyzna, próchnicza, o pH kwaśnym lub lekko kwaśnym
    Sposób podlewania poprzez wlewanie wody do doniczki
    Dodatkowe uwagi

    Przeczytaj również:


  • dwa filtry hepa klasy e11 Filtry HEPA w oczyszczaczach powietrza. Klasyfikacja: H14, H13, H12, E11 i E10.

    Filtry HEPA, które znajdują się w większości nowoczesnych oczyszczaczy powietrza, są w stanie usnąć mikroskopijne cząsteczki zanieczyszczeń ze skutecznością ponad 99%. Oto kilka informacji, które ułatwią zrozumienie sposobu działania tej technologii, klasyfikacji filtrów HEPA i pomogą w wyborze odpowiedniego do oczyszczacza powietrza.  Continue Reading

  • Grafika pyłu zawieszonego PM2.5 i PM10 Pyły zawieszone – wszystko o pyłach PM2,5 i PM10

    Czym są pyły zawieszone?

    Pyły PM2,5 i PM10 nie bez powodu uznaje się za najbardziej niebezpieczne składniki smogu. Ma to związek zarówno z rodzajem, jak i wielkością tworzących je cząsteczek.

    Pyły zawieszone to mieszanina substancji organicznych i nieorganicznych, utrzymujących się w powietrzu. Często znajdują się w nich substancje toksyczne, takie jak siarka, metale ciężkie, furany i azbest. Dokładny skład pyłu zawieszonego uzależniony jest od warunków, w jakich doszło do jego powstania.

    Pył PM10 składa się z cząsteczek o średnicy mniejszej niż 10 µg, natomiast PM2,5 z cząsteczek, których średnica jest mniejsza od 2,5 µg. Symbol µg oznacza mikrometr, czyli jedną milionową metra. W zrozumieniu, z jak mikroskopijnymi rozmiarami mamy do czynienia w przypadku pyłów zawieszonych, pomoże poniższy obrazek.

    Wielkość pyłów PM2.5 i PM10 na tle włosa

    Rozmiar pyłów PM2,5 i PM10 w porównaniu do PM10

    Drobne cząsteczki pyłów zawieszonych PM2,5 i PM10 z łatwością przedostają się do górnych dróg oddechowych i oskrzeli, wprowadzając do organizmu wszystkie zawarte w nich toksyny. 

    Pierwsze skutki zdrowotne obecności pyłów zawieszonych w powietrzu są niepozorne jak np. kaszel czy zapalenie gardła. Jednak z czasem drobne frakcje pyłów przedostają się do pęcherzyków płucnych, a następnie do krwiobiegu.

    Skutki zdrowotne obecności pyłów zawieszonych w powietrzu:

    • kaszel
    • zadyszka
    • zapalenie gardła
    • nasilenie chorób alergicznych: katar sienny, zapalenie spojówek, egzema czy astma
    • stany zapalny
    • zwiększenie ryzyka wystąpienia chorób nowotworowych (zwłaszcza płuc)
    • zawał serca

    Za osoby szczególnie narażone na szkodliwy wpływ pyłów zawieszonych uznaje się:

    • seniorów, ponieważ w podeszłym wieku wzrasta zagrożenie zawałem i udarem
    • dzieci, gdyż oddychają z większą częstotliwością niż dorośli i często wdychają, powietrze ustami, a ponadto ich bariery ochronne takie jak śluzówka i nabłonek nie są jeszcze w pełni ukształtowane,
    • kobiety ciężarne – ekspozycja na smog może doprowadzić do przedwczesnego porodu, uszkodzenia płodu, niskiej masy urodzeniowej dziecka oraz podatności na zapalenia płuc w wieku niemowlęcym,
    • ludzie aktywni fizycznie – w trakcie wysiłku fizycznego zwiększa się zapotrzebowanie na tlen, co prowadzi do wdychania jeszcze większych ilości pyłów,
    • osoby cierpiące na schorzenia układu krążenia i układu oddechowego oraz alergie, ze względu na możliwość nasilenia objawów chorobowych.

    Przyczyną obecności pyłów zawieszonych w powietrzu jest:

    • ogrzewanie domów węglem i innymi paliwami stałymi, nierzadko połączone ze spalaniem śmieci,
    • transport drogowy,
    • działalność zakładów przemysłowych.

    W Polsce szczególnym problemem jest niska emisja, wynikająca ze sposobu ogrzewania budynków. Wytwarzaniu się pyłów i innych szkodliwych substancji można zapobiec, dokonując wymiany kotła węglowego na bardziej ekologiczne źródła ciepła, na przykład piec na pellety, ogrzewanie elektryczne lub gazowe. W przypadku, gdy wymiana kotła jest niemożliwa, warto zrezygnować z niskiej jakości węgla i mułu węglowego, a przede wszystkim ze spalania odpadów i śmieci, aby choć w ten sposób ograniczyć emisję niebezpiecznych zanieczyszczeń.

    Jaki filtr chroni przed pyłami zawieszonymi?

    Drobne cząsteczki pyłów zawieszonych wyłapuje filtr HEPA. Technologia HEPA jest w stanie wyeliminować je z dokładnością ponad 99%, dlatego wykorzystuje ją większość oczyszczaczy powietrza, dostępnych obecnie na rynku. Oprócz pyłów zawieszonych HEPA usuwa inne zanieczyszczenia, takie jak pyłki kwiatowe, zarodniki pleśni, kurz i roztocza.

    Przeczytaj również:

  • Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne

    Czym są WWA?

    Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, nazywane także policyklicznymi węglowodorami aromatycznymi (w skrócie WWA lub PAH od angielskiej nazwy polycyclic aromatic hydrocarbons) to węglowodory zawierające dwa lub więcej skondensowanych pierścieni aromatycznych bez podstawników. Do WWA zaliczanych jest ponad 200 związków o różnej formie strukturalnej, których wspólną cechą jest m.in. długi okres półtrwania w środowisku.

    Smog a węglowodory aromatyczne – źródła

    Policykliczne węglowodory aromatyczne powstają na skutek niecałkowitego spalania wszystkich węglowodorów z wyjątkiem metanu. Szacuje się, że w Polsce ponad 80% obecnych w powietrzu WWA pochodzi ze spalania paliw kopalnych, ale istotną rolę w procesie ich powstawania odgrywają także transport oraz przemysł energetyczny i produkcyjny (zwłaszcza sektor produkcji asfaltu).

    Ponadto związki te są wytwarzane podczas spalania drewna iglastego, palenia tytoniu oraz w trakcie obróbki żywności poprzez wędzenie, grillowanie albo smażenie. Do żywności przedostają się również przez powietrze, wodę i glebę. Oznacza to, iż WWA trafiają do organizmu nie tylko drogą oddechową. W Polsce dzienna ilość WWA pobieranych wraz z żywnością wynosi 3078 ng, podczas gdy średnia dla krajów UE to 1729 ng.

    Jak policykliczne węglowodory aromatyczne wpływają na zdrowie?

    Znaczna część związków zaliczanych do WWA ma udowodnione działanie rakotwórcze. Najsilniejsze właściwości karcynogenne wykazują benzo(a)piren i dibenzo(a,h)antracen. WWA zaburzają przebieg procesów endokrynologicznych i działają mutagennie, a u kobiet ciężarnych zwiększają ryzyko poronienia, przedwczesnego porodu i zaburzeń rozwoju płodu.

    Najlepiej przebadanym wielopierścieniowym węglowodorem aromatycznym jest benzo(a)piren, który z racji swojej szkodliwości stał się wyznacznikiem całej grupy PAH. Oprócz niego na liście najbardziej szkodliwych WWA opracowanej przez WHO znalazły się benzo[k]fluoranten, benzo[b]fluoranten, fluoranten, indeno[1,2,3-c,d]piren i benzo[g,h,i]perylen.

    Dopuszczalny poziom benzo(a)pirenu w powietrzu na terenie Europy wynosi do 1 ng/m³. Jak wynika z danych statystycznych za rok 2014, norma ta była w niektórych miastach przekroczona nawet o 600%. Andrzej Guła – prezes Krakowskiego Alarmu Smogowego – mówi, iż mieszkaniec Krakowa w związku z wysokim stopniem zanieczyszczenia powietrza w tym mieście w ciągu roku przyjmuje dawkę benzo(a)pirenu odpowiadającą wypaleniu 2500 papierosów.

    Obecność WWA bez potwierdzonych właściwości chorobotwórczych również stanowi poważny problem. Według licznych badań wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne nigdy nie występują w środowisku pojedynczo, co oznacza, iż wysokie stężenie jednego związku z tej grupy jest równoznaczne z wysokim poziomem innych WWA.

    Oczyszczacz powietrza a WWA. Które filtry chronią przed wielopierścieniowymi węglowodorami aromatycznymi?

    Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne występują w środowisku głównie w postaci cząsteczek stałych, stanowiąc składnik pyłu zawieszonego PM2,5 i PM10. Oznacza to, że za usuwanie WWA z powietrza odpowiedzialne są filtry HEPA, a nie filtry węglowe. W zależności od klasy technologii HEPA zastosowanej w oczyszczaczu po jednym przepływie powietrza przez system filtrujący,  usuniętych zostaje od 85% do 99,99% WWA.

    W smogowe dni ochronę przez policyklicznymi węglowodorami aromatycznymi na zewnątrz zapewniają maseczki wyposażone w filtr HEPA.

    Niestety, oczyszczacze i maski nie zapobiegają przedostawaniu się WWA do organizmu drogą pokarmową. Aby zredukować ilość wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych spożywanych wraz z pożywieniem, należałoby wybierać żywność wyprodukowaną w miejscach o bardzo dobrej jakości powietrze i nie poddaną obróbce termicznej prowadzącej do wytwarzania WWA.

     

     

  • Smog w Krakowie - Bazylika Mariacka Przyczyny smogu w Polsce, czyli kto zanieczyszcza nasze powietrze

    Czym jest smog?

    Smog to mieszanina szkodliwych substancji wytwarzanych na skutek działalności człowieka, gromadzących się w powietrzu pod wpływem niekorzystnych warunków atmosferycznych i ukształtowania terenu. W zależności od okoliczności powstania, warunkującego skład chemiczny, wyróżnia się dwa rodzaje smogu:

    1. Smog londyński (czyli smog kwaśny, siarkowy) – wytwarza się przede wszystkim w trakcie nieefektywnego spalania paliw (zwłaszcza kiepskiej jakości węgla), a jego występowaniu sprzyja inwersja temperatur. Składa się z:
      • pyłu zawieszonego,
      • sadzy,
      • tlenków siarki,
      • tlenków azotu,
      • węgla.

      Najbardziej narażone na ten rodzaj smogu są obszary o gęstej zabudowie, a momentem największego nasilenia problemu jest sezon grzewczy. Nazwa smog londyński pochodzi od wydarzeń, do których doszło między 5 a 9 grudnia 1952 r. w Londynie, gdy zła jakość powietrza doprowadziła do śmierci około 12000 mieszkańców miasta (4000 osób zmarło w ciągu tych kilku dni, a pozostałe na skutek powikłań spowodowanych wdychaniem zanieczyszczeń). To właśnie ten typ smogu stanowi główny problem w Polsce, zwłaszcza w sezonie grzewczym.

    2. Smog typu Los Angeles (nazywany też kalifornijskim i fotochemicznym) – jego najważniejszym źródłem są spaliny pojazdów silnikowych złożone m.in. z tlenków węgla i azotu oraz węglowodorów,  które pod wpływem silnego nasłonecznienia ulegają reakcjom fotochemicznym, prowadzącym do wytworzenia ozonu, azotanu nadtlenku acetylu i aldehydów. Ten rodzaj smogu występuje zatem wyłącznie w okresie letnim, na terenach o wysokim natężeniu ruchu samochodowego.

    Przyczyny smogu w Polsce

    W Polsce zazwyczaj mamy do czynienia ze smogiem typu londyńskiego, a dopuszczalne stężenia zanieczyszczeń przekraczane są głównie w sezonie grzewczym. Wskazuje to na jeden z głównych powodów wysokiego stężenia zanieczyszczeń, a więc na wytwarzanie smogu przez piece i kotły grzewcze.

    Przyczyny niskiej jakości powietrza w naszym kraju najłatwiej zaprezentować na przykładzie dwóch szczególnie niebezpiecznych zanieczyszczeń: pyłu zawieszonego PM10 i benzopirenu (jednego z WWA).

    Wykres 1: Źródła PM10 w Polsce

    Wykres 2: Źródła benzopirenu w Polsce

    Niska emisja

    Z powyższych wykresów wynika, że głównym źródłem zanieczyszczeń jest tak zwana niska emisja, odpowiedzialna za 52% pyłów zawieszonych obecnych w powietrzu oraz 87% benzopirenu. Określenie to stosuje się wobec emisji pyłów i gazów na wysokości nieprzekraczającej 40 m. Szkodliwe substancje pochodzą z pieców grzewczych oraz lokalnych kotłowni węglowych. Niekiedy do niskiej emisji zalicza się także transport samochodowy, jednak omawiając przyczyny smogu warto potraktować pojazdy silnikowe jako osobne źródło zanieczyszczeń.

    Niska emisja stanowi najważniejszy powód problemu ze względu na:

    • popularność paliw o słabej jakości, w tym mułu węglowego,
    • brak norm dotyczących jakości węgla przeznaczonego na sprzedaż gospodarstwom domowym,
    • spalanie odpadów,
    • zły stan techniczny pieców,
    • brak odpowiedniej izolacji cieplnej budynków,
    • niską popularność ekologicznych metod ogrzewania, czyli odnawialnych źródeł energii.

    Przemysł

    Drugim ważnym źródłem smogu w Polsce jest przemysł, odpowiedzialny za emisję 17% pyłów zawieszonych i 11% benzopirenu. W opinii specjalistów środowisko najbardziej zanieczyszczają zakłady petrochemiczne i huty metali, lecz poważny problem stanowi także przemysł odzieżowy.

    Transport drogowy

    Transport drogowy wytwarza 10% pyłów zawieszonych obecnych w atmosferze. Jego wpływ na stężenie benzopirenu jest znikomy, lecz warto dodać, że pojazdy silnikowe wytwarzają sporo tlenków siarki i azotu. Stężenie zanieczyszczeń komunikacyjnych osiąga najwyższe poziomy w pobliżu ruchliwych ulic.

    Energetyka

    Kolejną przyczynę złej jakości powietrza stanowi energetyka. Produkcja energii elektrycznej przyczynia się do emisji 9% pyłów zawieszonych, które skażają nasze powietrze. Zapotrzebowanie na energię elektryczną rośnie z każdym rokiem, natomiast w Polsce największe jest w województwach małopolskim i śląskim, a więc tych, których miasta dominują w rankingu WHO.

    Rolnictwo

    4% pyłów zawieszonych trafia do atmosfery na skutek działania gospodarstw rolnych. Wynika to głównie ze stosowania nawozów azotowych, prowadzącego do powstania jonów amonowych, które rozprzestrzeniają się na duże odległości. Łączą się one z zanieczyszczeniami pochodzącymi z innych źródeł, prowadząc do powstania pyłu zawieszonego.

    Źródła zanieczyszczeń powietrza w różnych częściach Polski

    Warto zauważyć, że w poszczególnych miastach procentowy udział źródeł zanieczyszczeń jest różny, co można zaprezentować na przykładzie Krakowa i Warszawy:

    Wykres 3: Źródła PM10 w Krakowie

    Wykres 4: Źródła PM10 w Warszawie

    Jak widać, w Krakowie jedną z ważnych przyczyn smogu jest transport drogowy, który w Warszawie ma niewielki wpływ na stan powietrza. Taka różnica wynika między innymi z jakości komunikacji miejskiej, która skłania mieszkańców stolicy do rzadszego poruszania się własnym samochodem. Ilość zanieczyszczeń pochodzących z niskiej emisji również jest w Warszawie niższa niż w Krakowie, co jest zasługą dobrze rozwiniętej sieci ciepłowniczej. Problem w stolicy stanowi natomiast duży napływ zanieczyszczonego powietrza z obszarów leżących poza granicami miasta, a także działalność zakładów przemysłowych.

    Skład smogu w Polsce i normy zanieczyszczeń

     

    Pył zawieszony PM10

    Pył zawieszony PM10 składa się z cząsteczek o średnicy do 10 µm, zawierających m.in. metale ciężki, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (w tym benzopiren) oraz dioksyny. Cząsteczki te trafiają wraz z tlenem do dróg oddechowych, gdzie się kumulują, a drobniejsze z nich przenikają do krwiobiegu.

    Według WHO średnie 24-godzinne stężenie nie powinno przekraczać 50 µg/, a przekroczenie tej normy dopuszczalne jest maksymalnie 35 razy w roku. Sugerowane dopuszczalne stężenie średnioroczne to 20 µg/m³, ale w Polsce podwyższono je do 40 µg/m³.

    Pył zawieszony PM2,5

    Pył zawieszony PM2,5 zawiera cząsteczki o średnicy do 2,5 µm, a ich skład jest taki sam jak w przypadku pyłu PM10. Są to jednak cząsteczki najbardziej niebezpieczne, gdyż łatwo przedostają się do krwiobiegu, co daje im dostęp do wszystkich narządów wewnętrznych. Pyły zawieszone wywołują choroby układów oddechowego, nerwowego i krwionośnego, a także nowotwory.

    Normy pyłu PM2,5:

    Zgodnie z zaleceniami WHO średnie 24-godzinne stężenie pyłu PM2,5 nie powinno być wyższe niż 25 µg/.

    Normę średnioroczną wyznaczono na 10 µg/m³, lecz w Polsce jest to 25 µg/m³, a od 2020 r. – 20 µg/m³.

    Benzen

    Benzen to związek rakotwórczy, zaliczany do grupy lotnych związków organicznych (LZO). Wyznaczono dla niego wyłącznie normę średnioroczną, która wynosi w Polsce 5 µg/m³.

    Dwutlenek siarki

    SO2 negatywnie wpływa na układ oddechowy, a szczególne zagrożenie stanowi dla osób starszych, dzieci i astmatyków. Dla dwutlenku siarki wyznaczono jedynie dopuszczalne stężenie średniodobowe – 125 µg/m³ i nie może być przekroczone częściej niż przez 3 dni w roku.

    Dwutlenek azotu

    NO2 także zaburza pracę układu oddechowego, zwłaszcza w przypadku seniorów, dzieci i astmatyków. Dla dwutlenku azotu określone zostało akceptowalne stężenie jednogodzinne. Wynosi ono 200 µg/m³ i może być przekroczone w ciągu roku maksymalnie 18 razy.

    Benzopiren [benzo(a)piren, C20H12]

    Benzopiren to jeden z WWA (wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych), wykazujący silne działanie rakotwórcze. W Polsce jego dopuszczalny poziom średnioroczny wynosi 1 ng/m3. Chociaż benzo(a)piren i inne WWA często wymienia się jako oddzielny składnik smogu, to wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne obecne są głównie w pyle zawieszonym. Ma to istotny wpływ na sposób ich usuwania.

    Najbardziej zanieczyszczone miasta Polski

    W rankingu najbardziej zanieczyszczonych miejscowości naszego kraju najwyższe miejsca zajmują:

    1. Żywiec
    2. Pszczyna
    3. Rybnik
    4. Wodzisław Śląski
    5. Opoczno
    6. Sucha Beskidzka
    7. Kraków
    8. Skawina
    9. Nowy Sącz
    10. Niepołomice

    Zestawienie to bazuje na raporcie, który WHO opublikowała w 2016 r. na podstawie danych zgromadzonych przez Europejską Agencję Środowiska. W zestawieniu 50 miast w Europie o najgorszej jakości powietrza znalazły się wówczas 33 miejscowości położone w Polsce. Według najnowszych publikacji WHO sytuacja w polskich miastach i wsiach nie poprawia się, a w najnowszym rankingu w niechlubnej czołówce znalazło się już 36 miejscowości usytuowanych w naszym kraju.

    Oto jak prezentowało się stężenie pyłu zawieszonego PM10 w Żywcu i Krakowie w styczniu 2017 r.:

    Wykres 5. Poziom pyłu zawieszonego PM10 w Żywcu w styczniu 2017 r. na podstawie stacji pomiarowej przy ul. Kopernika 83.

    Wykres 6. Poziom pyłu zawieszonego PM10 w Krakowie w styczniu 2017 r. na podstawie stacji pomiarowej przy Alei Krasińskiego.

    Wykresy dotyczącą zanieczyszczenia powietrza pyłem zawieszonym PM10, dla którego norma ustalona została na 50 µg/m³. W Żywcu, który zajął pierwsze miejsce na liście miast o najgorszej jakości powietrza, poziom ten nie został przekroczony tylko przez siedem dni w ciągu całego miesiąca, natomiast w Krakowie, który także ma wysoką pozycję rankingu, jedynie cztery razy.

    Czy inne miasta i polskie wsie są wolne od smogu?

    Czy mieszkańcy miejscowości nieujętych w rankingu najbardziej zanieczyszczonych miast Europy mogą spać spokojnie? Niestety nie, ponieważ w innych częściach Polski jakość powietrza również jest kiepska, co potwierdzają poniższe wykresy:

    Wykres 7. Poziom pyłu zawieszonego PM10 w Koszalinie w styczniu 2017 r. na podstawie stacji pomiarowej przy ul. Armii Krajowej.

    Wykres słupkowy stężenia pyłu PM10 we wsi Nowiny w styczniu 2017 r.

    Wykres 8. Poziom pyłu zawieszonego PM10 w Nowinach w styczniu 2017 r. na podstawie stacji pomiarowej przy ul. Parkowej.

    Koszalin uznawany jest za jedno z najmniej zanieczyszczonych miast, ale nie oznacza to, że stan powietrza jest w nim satysfakcjonujący, ponieważ do przekroczenia dopuszczalnego poziomu PM10 doszło aż 9 razy. W jednym dniu jego ilość w powietrzu była większa od dozwolonej ponad dwukrotnie. Jeszcze gorzej sytuacja prezentowała się w tym czasie w podkieleckiej wsi Nowiny, gdzie stężenie PM10 mieściło się w normie tylko przez 8 dni w miesiącu. Przykład ten potwierdza, że wbrew popularnemu mitowi jakość powietrza na wsiach nie jest lepsza niż w miastach, a czasami bywa nawet gorsza. Na wsi ruch samochodowy jest wprawdzie niższy, ale jak już wspomnieliśmy w poprzedniej części artykułu, w sezonie grzewczym główny problem stanowi niska emisja. Zabudowa wiejska to w większości domy jednorodzinne opalane węglem, nierzadko wyposażone w stare, kiepskiej jakości piece. Ucieczka przed smogiem na wieś nie jest zatem dobrym pomysłem.

    Problem złej jakości powietrza dotyczy całego kraju, a nie wyłącznie miast znajdujących się w rankingu opracowanym przez WHO!

    Mapa smogu – jak Polska prezentuje się na tle Europy?

    Jakość powietrza w Polsce na tle innych krajów europejskich prezentuje poniższa mapa, uwzględniająca stan z listopada 2017 r.

    Mapa jakości powietrza w Europie, stan z listopada 2017 r.źródło: smoglab.pl

    Zgodnie z zamieszczoną w lewym dolnym boku mapy legendą czerwone i bordowe punkty oznaczają wysokie stężenie smogu. Najwięcej widzimy ich na obszarze Polski, co potwierdza dane opublikowane przez WHO – stan powietrza jest u nas znacznie gorszy niż w innych częściach Europy, w których przeprowadzone zostały pomiary poziomu zanieczyszczeń.  

    Jak chronić się przed smogiem?

    Smog to problem dotyczący całej Polski, dlatego każdy powinien wiedzieć, w jaki sposób chronić się przed kontaktem z chorobotwórczymi zanieczyszczeniami. Najlepiej, jeśli pierwszym krokiem będzie zapoznanie się z metodami kontroli jakości powietrza. Dostępne rozwiązania to:

    Dwie pierwsze opcje to idealna propozycja dla tych, którzy chcą mieć dostęp do gotowych wyników pomiaru stężenia smogu. Wewnętrzne i zewnętrzne czujniki umożliwiają natomiast samodzielne monitorowanie stanu powietrza w domu lub w najbliższej okolicy.

    Jeśli stężenie zanieczyszczeń przekracza dopuszczalne normy, zaleca się:

    • ograniczyć przebywanie na zewnątrz (dotyczy to zwłaszcza ludzi starszych, dzieci, osób cierpiących na schorzenia układu odpornościowego, oddechowego lub krwionośnego oraz kobiet ciężarnych),
    • unikać wszelkich aktywności fizycznych na świeżym powietrzu (podczas uprawiania sportu zwiększa się zapotrzebowanie na tlen, co przy wysokim poziomie smogu skutkuje wdychaniem kilkukrotnie większej dawki zanieczyszczeń),
    • korzystać z masek antysmogowych, 
    • unikać otwierania okien.

    Oczyszczacze powietrza na smog wewnątrz budynków

    Nie oznacza to jednak, że stan powietrza wewnątrz budynków jest dobry, gdyż nieustannie napływa do nich zanieczyszczone powietrze. Tutaj jednak łatwiej się przed nimi ochronić. Usuwanie smogu z domów i mieszkań to zadanie, z którymi świetnie sobie radzą dobre oczyszczacze powietrza. Idealnym rozwiązaniem jest urządzenie wyposażone w filtr HEPA oraz filtr węglowy. W wyborze odpowiedniego modelu pomoże nasz ranking oczyszczaczy powietrza

    Oczyszczacze samochodowe

    W miejscach o wysokim natężeniu ruchu drogowego jakość powietrza bywa kiepska nawet poza sezonem grzewczym. Z tego powodu warto zaopatrzyć się w dobry oczyszczacz powietrza do samochodu. Należy jednak pamiętać o tym, że urządzenie musi zostać zamontowane tak, aby nie stwarzało zagrożenia dla kierowcy i pasażerów.

    Przeczytaj również: