Alergeny wziewne to substancje, które trafiają do organizmu wraz z powietrzem i powodują dolegliwości ze strony układu oddechowego. Do tej grupy zaliczamy pyłki roślinne, roztocza kurzu domowego, zarodniki pleśni i alergeny zwierzęce. Objawy alergii to m.in. katar, niedrożność nosa i podrażnienia spojówek oczu.
Jeśli masz uczulenie na alergeny wziewne, unikaj kontaktu z nimi, a jeżeli dopiero podejrzewasz alergię, wykonaj test skórny lub z krwi.
Co to są alergeny wziewne?
Alergeny wziewne to białka o właściwościach uczulających, które wdychamy wraz z powietrzem. Organizm osób uczulonych rozpoznaje je jako zagrożenie, co skutkuje nadmierną reakcja układu immunologicznego.
Do alergenów wziewnych zaliczamy:
- pyłki roślinne,
- roztocza kurzu domowego,
- zarodniki pleśni i grzybów,
- alergeny zwierzęce.
Więcej na temat każdej z tych kategorii przeczytasz niżej.
Pyłki roślinne, czyli alergeny roślinne
Pyłki roślinne to alergeny sezonowe, co oznacza, że występują w powietrzu tylko w konkretnych miesiącach, podczas kwitnienia poszczególnych gatunków.
W Polsce najbardziej uczulają:
- trawy,
- olsza,
- leszczyna,
- brzoza,
- bylica,
- babka
- ambrozja.
Na teranie naszego kraju wyróżniamy cztery regiony pylenia. Kwitnienie rozpoczyna się najwcześniej w Polsce zachodniej (nie licząc gór), gdzie temperatury są najwyższe. Sezon otwiera leszczyna, która pyli od stycznia.
Sprawdź, co teraz pyli kalendarzu pylenia
Nasilenie objawów alergicznych zależy od stężenia pyłku w powietrzu, przy czym dla każdego gatunku symptomy uczulenia występują przy innych poziomach alergenu. Prezentuje to poniższa tabela, która zawiera dane zgromadzone podczas badań z udziałem 660 alergików z terenu Warszawy.
Objawy alergii na pyłki
U osób uczulonych na pyłki kontakt z nimi powoduje:
- wodnisty wyciek z nosa,
- niedrożność nosa,
- swędzenie nosa,
- kichanie,
- podrażnienie oczu, czyli pieczenie zaczerwienienie i łzawienie spojówek oczu,
- przy szczególnie wysokich stężeniach objawy astmy pyłkowej, do których należą duszności, ucisk w klatce piersiowej, kaszel i świszczący oddech.
Roztocze kurzu domowego
Często mówi się o uczuleniu na kurz, ale rzeczywiste alergeny wziewne to bytujące w kurzu roztocze, a dokładniej ich wydaliny.
Roztocze to mikroskopijne pajęczaki, które żywią się głównie złuszczonym naskórkiem ludzi i zwierząt. 150 mg ludzkiego naskórka wystarcza około 3000 osobnikom na okres 2-3 miesięcy.
Najczęściej spotykanymi gatunkami są Dermatophagoides pteronyssinus i Dermatophagoides farinae. Główne alergeny w ich wydalinach to:
- Der p 1 – odgrywa najważniejszą rolę, ponieważ uczulenie na to białko występuje u 74% pacjentów z alergią na roztocza kurzu domowego,
- Der p 2,
- Der p 10,
- Der p 23.
Objawy alergii na roztocze kurzu domowego
Główne objawy alergii to:
- kichanie,
- wodnista wydzielina z nosa,
- zatkanie nosa,
- problemy z węchem,
- podrażnienie oczu w postaci swędzenia, łzawienia, zaczerwienienia spojówek i obrzęku powiek,
- ból zatok,
- drapanie w gardle,
- kaszel,
- zmiany skórne.
Roztocze preferują ciepłe i wilgotne miejsca, a do ich ulubionych miejsc należą materace i pościel. Dlatego symptomy uczulenia często nasilają się w nocy i rano. Pamiętaj, że jeśli nie leczysz alergii na roztocza, ryzykujesz tym, że rozwinie się u ciebie astma oskrzelowa.
Przeczytaj także: Roztocz kurzu – cichy wróg alergików. Jak z nimi walczyć?
Zwierzęce alergeny wziewne
Wiele osób wśród alergenów wziewnych wymienia sierść zwierzęcą. Jednak tak naprawdę nie jest ona alergenem, a jedynie nośnikiem uczulającego białka, które może być obecne w ślinie, naskórku i moczu zwierząt.
W trakcie badań naukowcy odkryli obecność alergenów zwierzęcych w próbkach kurzu domowego, które pobrali z podłogi, miękkich wykładzin oraz materacy, a także w próbkach powietrza.
Objawy uczulenia na alergeny zwierzęce
Główne objawy uczulenia na alergeny zwierzęce to:
- kichanie,
- wyciek z nosa,
- zatkanie nosa,
- kaszel,
- problemy skórne, takie jak świąd, rumień, pokrzywka,
- swędzenie, zaczerwienienie i łzawienie oczu.
- obrzęk powiek.
Spośród zwierząt domowych alergię mogą powodować:
- koty,
- psy,
- króliki,
- świnki morskie,
- chomiki,
- ptaki, np. papugi lub kanarki.
Poza domowymi zwierzętami uczulające białka mają m.in. konie i krowy.
Zarodniki pleśni
Kolejny alergen to zarodniki grzybów strzępkowych. Potocznie określamy je mianem grzybów pleśniowych, ponieważ to właśnie one odpowiadają za powstawanie wykwitów pleśni w zawilgoconych budynkach.
Największe zagrożenie dla alergików stanowią takie gatunki pleśni jak:
- Alternaria,
- Cladosporium,
- Stemphylium,
- Aspergillus,
- Penicillium.
Poniższa tabela prezentuje, przy jakich stężeniach zarodniki Alternaria i Cladosporium powodują objawy uczulenia u alergików.
Objawy alergii na zarodniki pleśni
Zarodniki pleśni to alergeny wziewne, które wywołują:
- kichanie,
- świąd nosa,
- katar,
- niedrożność nosa,
- napadowy kaszel,
- podrażnienie spojówek oczu,
- duszność,
- ogólne osłabienie,
- obniżenie odporności,
- atopowe zapalenie skóry.
Warto zaznaczyć, że pleśń jest szkodliwa nie tylko dla osób uczulonych. U osób zdrowych krótki kontakt z pleśnią może spowodować m.in. uczucie zmęczenia, bóle głowy, zapalenia zatok i spojówek. Dłuższa ekspozycja zwiększa ryzyko chorób wątroby i nerek oraz nowotworów.
Rozwojowi grzybów pleśniowych sprzyjają:
- wilgoć (wilgotność powietrza ponad 60%),
- wysoka temperatura (18-30 °C),
- słaba wentylacja, zwłaszcza jeśli idzie w parze z bardzo szczelnymi oknami i brakiem wietrzenia pomieszczeń,
- mały dopływ światła słonecznego.
Oczyszczacz powietrza na alergeny wziewne
Ranking oczyszczaczy powietrza
Top 3 oczyszczacze
Jeśli masz alergię wziewną, zapewne wiesz, że powinieneś unikać kontaktu z alergenami. Nie jest to proste, ponieważ niektóre alergeny występują w domu, a pozostałe łatwo trafiają do budynku np. wtedy, gdy wietrzysz pomieszczenia. Dlatego polecamy ci oczyszczacz powietrza, który znacząco ograniczy ilość alergenów w domu.
Podczas wyboru urządzenia uwzględnij przede wszystkim:
- Technologie oczyszczania
Podstawę dobrego oczyszczacza powietrza na alergię stanowi filtr HEPA. Zapewnia wysoką skuteczność w usuwaniu pyłków roślinnych, roztoczy kurzu, zarodników pleśni i sierści zwierzęcej. Kurz i sierść zatrzymuje także filtr wstępny, więc warto, żeby również znajdował się w urządzeniu dla alergika. Ponadto pomocna jest jonizacja, lecz nie zastąpi ona filtra HEPA.
- Wydajnością oczyszczania (CADR)
Minimalne zapotrzebowanie na wydajność (w m3/h) można poznać poprzez pomnożenie metrażu pokoju przez 8. Jednak w celu skrócenia czasu oczyszczania powietrza z alergenów warto zastosować wyższy mnożnik, np. 10 albo nawet 12. Należy zaznaczyć, że chodzi o powierzchnię jednego pomieszczenia – oczyszczacza powietrza nie dobieramy do całego mieszkania czy domu.
Diagnostyka alergii wziewnej. Panele 10-, 20- i 30-alergenowe
W przypadku podejrzenia alergii możesz poddać się testom skórnym albo testom z krwi.
Testy skórne – najczęściej stosowane
Testy skórne punktowe to podstawowa metoda diagnostyczna. Polegają one na naniesieniu kropli alergenu na skórę (zwykle przedramienia) i delikatnym nakłuciu naskórka. Jeśli po kilkunastu minutach pojawi się swędzący bąbel, wynik jest dodatni.
Wynik testu skórnego uzyskasz zatem szybko, po około 15-20 minutach. Wadę tej metody stanowi natomiast konieczność odstawienia leków przeciwhistaminowych na kilka dni przed badaniem.
Testy z krwi
Alternatywą dla testów skórnych są badania krwi, które oznaczają poziom swoistych przeciwciał IgE dla konkretnych alergenów (np. pyłków traw, roztoczy). Możesz je wykonać niezależnie od tego, czy stosujesz leki przeciwalergiczne, ale na wynik poczekasz kilka dni.
Każdy test pozwala zdiagnozować pacjenta pod kątem uczulenia na wiele alergenów jednocześnie. Przychodnie i laboratoria często oferują tak zwane panele alergiczne, które obejmują testy na 10, 20, albo 30 najpopularniejszych alergenów.
Odczulanie na alergeny wziewne
Alergię wziewną można leczyć poprzez odczulanie. To metoda terapii, której celem jest wytworzenie tolerancji układu odporności na uczulające białka poprzez podawanie odpowiednio skomponowanych mieszanek alergenów w coraz większych dawkach.
Odczulanie to forma leczenie o wysokiej skuteczności, ale wymaga czasu, ponieważ zazwyczaj trwa od 3 do 5 lat.
Możesz poddać się odczulaniu na kilka alergenów jednocześnie. Jeśli masz alergię sezonową, terapia powinna rozpocząć się wtedy, gdy stężenie alergenu w powietrzu jest niższe, a więc po zakończeniu sezonu pylenia.
FAQ – pytania o alergeny wziewne
Alergeny wziewne to pyłki roślin (traw, drzew, krzewów, ziół i chwastów), wydzieliny roztoczy kurzu domowego, zarodniki pleśni oraz alergeny zwierzęce, których głównym nośnikiem jest sierść.
Alergen wziewny to substancja, która unosi się w powietrzu i może wywołać reakcję alergiczną u osób, które ją wdychają.
Test na alergię wziewną pozwala wykryć, na jakie alergeny uczulona jest konkretna osoba. Dostępne są testy skórne (diagnosta nakłada na skórę krople alergenu i wykonuje drobne nakłucia) oraz testy z krwi (po pobraniu krwi bada się ją pod kątem przeciwciał IgE).
Główne objawy uczulenia na alergeny wziewne to świąd i niedrożność nosa, kichanie, katar oraz podrażnienie spojówek oczu.
Źródła
- P. Rapiejko, W. Stanlaewicz, K. Szczygielski, D. Jurkiewicz, Threshold pollen count necessary to evoke allergic symptoms, researchgate.net.
- I. Leszczyńska, E. Zawisza, Uczulenie na naskórki zwierząt, czytelniamedyczna.pl.
- P. Rapiejko, Roztocze kurzu domowego, mp.pl.
- IgE sp. D201 Roztocze – komponenta rDer p1, medica.radom.pl.
- Serwis zagrzybienie.pl.
- I. Chromik, Alergia na roztocza – objawy, diagnostyka i leczenie, diag.pl
- M. Wójcik, Alergia na sierść – objawy, przyczyny i leczenie, poradnikzdrowie.pl
