Smog fotochemiczny. Skład, powstawanie, skutki

Katarzyna Wnuk

Katarzyna Wnuk

3 minuty czytania

Smog fotochemiczny bywa nazywany także smogiem typu Los Angeles, białym oraz jasnym (chociaż zwykle ma brązowy odcień).

Nie jest to rodzaj smogu, który dominuje w Polsce, ale nie oznacza to, iż problem ten wcale nas nie dotyczy.

Jak powstaje smog fotochemiczny

Smog fotochemiczny występuje przede wszystkim w dużych miastach, w okresie letnim. Do jego wytworzenia potrzebne są bowiem:

  • tlenki azotu i węgla oraz węglowodory – których główne źródło stanowią latem pojazdy silnikowe,
  • odpowiednie warunki atmosferyczne – wysoka temperatura (w granicach około 24-35°C) i wilgotność poniżej 70%

Promieniowanie UV sprawia, że wspomniane zanieczyszczenia ulegają przemianom fotochemicznym i chemicznym. Szczególną rolę odgrywa dwutlenek węgla, od którego odłącza się atom tlenu. Na skutek dalszych reakcji powstaje ozon i kilka innych toksycznych związków.

Sprzymierzeńcem tego typu smogu – podobnie jak smogu londyńskiego – jest słaby wiatr, który utrudnia odpływ zanieczyszczeń znad miasta.

ruchliwa ulica
Ruchliwa ulica w słoneczny dzień, czyli idealne warunki do powstania smogu fotochemicznego

Smog fotochemiczny bywa nazywany smogiem typu Los Angeles, ponieważ to właśnie w tym mieście po raz pierwszy zwrócono uwagę na ten problem.

Jednak występuje on również w innych miastach, najczęściej tych usytuowanych w strefie podzwrotnikowej. Poza Los Angeles zmagają się z nim m.in:

  • Meksyk,
  • Ateny,
  • Santiago,
  • São Paulo,
  • Kair,
  • Pekin,
  • Szanghaj.

Zobacz też: Smog typu londyńskiego. Skład, powstawanie, skutki

Smog typu Los Angeles w Polsce

Chociaż Polska nie leży w strefie podzwrotnikowej, to latem warunki atmosferyczne sprzyjają tworzeniu się smogu fotochemicznego.

Pojawia się on przede wszystkim w dużych aglomeracjach, takich jak Warszawa, Kraków, Wrocław czy Katowice, gdyż wysokie natężenie ruchu samochodowego powoduje emisję potrzebnych w tym procesie zanieczyszczeń.

Zobacz też: Przyczyny smogu w Polsce – kto zanieczyszcza nasze powietrze

Skład smogu fotochemicznego

Wśród składników smogu wymienia się zarówno zanieczyszczenia powstałe w wyniku przedstawionych reakcji, jak i te, które odpowiadają za ich występowanie. Smog typu Los Angeles zawiera zatem:

  • ozon,
  • azotan nadtlenku acetylu,
  • aldehydy,
  • tlenki azotu,
  • tlenek węgla,
  • węglowodory.

Smog typu Los Angeles a zdrowie

Sam ozon w dużych ilościach powoduje m.in. senność, bóle głowy i spadek ciśnienia krwi. Ekspozycja na smog fotochemiczny sprzyja także podrażnieniom układu oddechowego i oczu.

Powoduje obniżenie wydolności płuc, a u osób chorujących na astmę zaostrza przebieg choroby.

Ponadto składniki smogu typu Los Angeles mają negatywny wpływ na pracę serca oraz zwiększają ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych. Wykazują też właściwości alergizujące, a w skrajnych przypadkach kontakt z nimi skutkuje niewydolnością oddechową.

kobieta z bólem głowy na kanapie
Ból głowy – jeden z możliwych skutków ekspozycji na smog fotochemiczny

Osobami najbardziej narażonymi na szkodliwe działanie smogu fotochemicznego są seniorzy, dzieci oraz ludzie cierpiący na schorzenia układu oddechowego.

Oczyszczacz powietrza a smog fotochemiczny

Oczyszczacze powietrza wykorzystywane w Polsce głównie do ochrony przed smogiem londyńskim mogą być pomocne również w przypadku smogu fotochemicznego.

Badania przeprowadzone w Berkeley wykazały, iż filtr węglowy redukuje stężenie ozonu, czyli jednego z głównych składników smogu typu Los Angeles. Filtry zawierające po 300 gram węgla zainstalowano w systemach grzewczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych budynków.

Po 67 i 81 dniach stężenie ozonu spadło o 60-70%, podczas gdy filtry bez węgla wcale nie spowodowały obniżenia jego stężenia.

Oczywiście, filtry węglowy i HEPA zatrzymują także resztę zanieczyszczeń tworzących smog. Posiadacze oczyszczaczy, którzy zamieszkują w dużych miastach, szczególnie w pobliżu ruchliwych ulic, powinni zatem rozważyć korzystanie z urządzeń także latem.

Zobacz też: Smog elektromagnetyczny – poważne zagrożenie czy teoria spiskowa?

Źródła

  1. Anna Florek, Jakie są przyczyny i mechanizm powstawania smogu fotochemicznego (typu Los Angeles)?
  2. Smog kwaśny, czyli smog typu londyńskiego, airly.org
  3. Angelika Janowicz, Czym jest smog fotochemiczny? Czy wpływa on na zdrowie człowieka?, zdrowietvn.pl
  4. W.J. Fisk, M. Spears, D.P. Sullivan, M. Mendell, Ozone removal by filters containing activated carbon: a pilot study, Berkeley, 2009, osti.gov

FAQ, czyli najczęstsze pytania o smog fotochemiczny

Smog fotochemiczny powstaje na skutek kontaktu zanieczyszczeń takich jak tlenki azotu i węgla oraz węglowodory z promieniowaniem UV.

Smog fotochemiczny powstaje głównie latem w dużych miastach.

Te dwa rodzaje smogu różni skład i sposób powstawania. Smog fotochemiczny powstaje w ciepłe dni, na skutek kontaktu pewnych zanieczyszczeń z promieniowaniem UV, natomiast za smog kwaśny występujący najczęściej w sezonie grzewczym odpowiada głównie niska emisja.

Jak oceniasz recenzję?

Aby wystawić ocenę kliknij w gwiazdki

Średnia ocena 4,8 / 5. Ilość ocen: 4

Brak ocen. Oceń recenzję jako pierwszy!

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Poradnik czystego powietrza

18 października 2024 · 7 minut czytania

Dwutlenek siarki (SO2) – konserwant w przemyśle, ale i trujący składnik smogu

Z jednej strony siarka to jeden z najbardziej uniwersalnych pierwiastków, Z drugiej strony tlenki siarki emitowane do atmosfery mogą stać niebezpiecznym elementem smogu. Podrażniają drogi oddechowe, inicjują zmiany nowotworowe, korozję materiałów budowlanych i przyczyniają się do powstawania kwaśnych deszczy. Jak się chronić?

16 października 2024 · 6 minut czytania

Pył zawieszony PM2,5 – co to jest? Jaki ma wpływ na zdrowie?

PM10 to mieszanina zawieszonych w powietrzu cząsteczek, których średnica nie przekracza 10 mikrometrów. Jaki jest ich wpływ na zdrowie? I jak się chronić?

15 października 2024 · 3 minuty czytania

Elektryczny pochłaniacz wilgoci do domu – praktyczny przewodnik, który pomoże Ci w wyborze urządzenia

Najlepszy pochłaniacz wilgoci do domu to osuszacz kondensacyjny. Jest to sprzęt, który pozwoli Ci pozbyć się nadmiaru wody z powietrza …

14 października 2024 · 4 minuty czytania

Zaparowane okna po nocy – czy to zły znak?

Zaparowane okna po nocy to częsty widok. Czy należy się nim przejmować, czy stanowi normalne, nieszkodliwe zjawisko? To zależy. Wyjaśniamy, …

14 października 2024 · 6 minut czytania

Pył zawieszony PM10 – co to jest? Skąd się bierze? Jaki ma wpływ na zdrowie?

PM10 to mieszanina zawieszonych w powietrzu cząsteczek, których średnica nie przekracza 10 mikrometrów. Jaki jest ich wpływ na zdrowie? I jak się chronić?